Het ‘Vehicle-as-a-Service’ (Voertuig als Dienst – VaaS) duikt geleidelijk op in de autowereld. Dit model, dat de aankoop of klassieke leasing nog niet vervangt, is gebaseerd op het idee dat het gebruik van de auto op termijn belangrijker kan worden dan het eigendom ervan. Flexibele abonnementen, all-inclusive formules, autodelen of integratie in mobiliteitsaanbiedingen: zoveel paden die een evolutie schetsen die nog pril is, maar veelbelovend. Deze reeks artikelen wil deze nieuwe benaderingen, hun economische en maatschappelijke uitdagingen ontcijferen, en de perspectieven die ze openen voor zowel bestuurders als bedrijven. Laten we onderzoeken hoe de leasebranche is begonnen met haar transformatie naar dit VaaS-concept.
Autoleasing beperkt zich niet meer tot het leveren van een voertuig: het wordt een flexibele en modulaire dienst, gericht op gebruik in plaats van bezit. Abonnementen, gedeelde voertuigen, meerdere cycli voor elektrische auto’s… de sector is geleidelijk geëvolueerd naar wat we vandaag de dag kennen als Vehicle-as-a-Service (VaaS). Deze bijna natuurlijke verschuiving transformeert leasing in een mobiliteitsplatform waarbij elk contract de echte behoeften van de gebruiker en/of zijn werkgever volgt, en niet andersom.
Laat in 2017 introduceerde Tex Gunning, wereldwijd CEO van LeasePlan, het strategische programma ‘What’s Next?’. Het doel: anticiperen op de toekomst van autoleasing en bevestigen dat de waarde niet meer ligt in het eigendom van het voertuig, maar in het vermogen om een vloeiende, flexibele en gedigitaliseerde mobiliteitsservice te bieden.
In België vertaalt Johan Portier (destijds CEO van LeasePlan Belux, nu van Ayvens, na de overname van LeasePlan door ALD Automotive) deze doorbraak naar een gedurfde formule: ‘de Spotify van autoleasing‘ worden. De metafoor is niet alleen esthetisch: het betekent duidelijk dat de notie van toegankelijkheid belangrijker wordt dan bezit.
Acht jaar later is deze visie niet de vrucht van een proclamatie: ze is ontstaan door lagen van innovatie (delen, abonnement, modulariteit, circulariteit), die de markt hebben heringericht en een pad naar het Vehicle-as-a-Service (VaaS) zichtbaar hebben gemaakt.
Flexibiliteit en eerste middenlange termijnformules
Lang voordat de elektrische voertuigen een opmars maakten, vond het VaaS zijn roots in de evolutie van de werkwereld. Minder lineaire carrières, versnelde interne mobiliteit, snelle veranderingen in beroepen… traditionele leasing (48 of 60 maanden) wordt ongeschikt. Leasingbedrijven reageren met middenlange termijnformules, vaak van 12 tot 24 maanden, bedoeld om de werknemer te volgen in plaats van andersom. Dit, soms ten koste van de terrein van kortetermijnverhuurders
Dit is de VaaS-logica in haar puurste vorm: de dienst volgt de route van de gebruiker of zijn werkgever, niet andersom.
Laten we realistisch zijn: deze kortere en flexibelere formules hebben vandaag moeite om hun plek te vinden. De fiscale ontwikkelingen voor bedrijfsauto’s en de massale elektrificatie verlengen eerder de contracten. “Op dit moment is de gemiddelde duur van langetermijn huurcontracten 51 maanden,” merkt Stijn Blanckaert, algemeen directeur van Renta, op. “Vijf jaar geleden was de gemiddelde duur nog rond de 42 maanden. Voor elektrische voertuigen geven leasebedrijven de voorkeur aan langere contracten vanwege een hogere afschrijving en een langere garantie op de batterij.” Ayvens biedt zelfs contracten tot 72 maanden aan voor deze elektrische auto’s.
Maar laten we teruggaan naar de diensten die zich aanpassen aan de gebruiker… De komst van disruptieve spelers zoals Lynk & Co, gespecialiseerd in abonnementen (terwijl ze vandaag hun horizon verbreden met meer klassieke verkoopstrategieën), versterkt deze beweging. Nicolas López Appelgren, CEO Europa, vat samen: “We kunnen dezelfde mobiliteitsbehoeften beantwoorden met minder auto’s. Want in Europa staat een auto gemiddeld 95% van de tijd stil. Het is een enorme investering die weinig oplevert en elke dag in waarde daalt.”
Autodelen lijkt dus de sleutel te zijn. Bij Lynk & Co hebben ze een onderhuurservice ontwikkeld. “Ongeveer 2.000 Europeanen delen actief hun auto, minstens twee keer per maand,” getuigt Nicolas López Appelgren. “Het concept is aantrekkelijk, maar bevindt zich nog in de beginfase. We zien vooral een groot potentieel in de B2B-markt. Stel je een bedrijf voor met 100 verkopers: in plaats van 100 bedrijfauto’s te kopen of huren, kan het er 30 of 40 nemen en een interne gedeelde vloot creëren, met digitale sleutels. Geen beheerder nodig: het volstaat te reserveren via je smartphone en de weg op te gaan.”
Het maandelijkse abonnementsmodel, met een via digitale sleutel deelbaar voertuig en onderhuur mogelijkheid, dringt het gebruikslogica tot zijn maximum: minder activa, maar meer bruikbaarheid per actief.
Het mobiliteitsbudget als hoeksteen van gebruik
Het mobiliteitsbudget, bedacht als duurzame alternatief voor de bedrijfsauto, zou kunnen uitgroeien tot een structurerend instrument – zonder dat dat origineel de bedoeling was. Volgens de Arval Mobility Observatory 2024 barometer heeft 1 op de 5 bedrijven het al aangenomen of is van plan het te doen. Onder hen communiceert 61% volledig transparant over de kosten en bedragen.
“Een moderne HR-politiek biedt een uitgebreid en personaliseerbaar mobiliteitsaanbod. De werknemer kan zijn eigen keuzes maken: fiets, car-sharing, openbaar vervoer, of een bedrijfsauto,” aldus Yves Ceurstemont (Arval). Het mobiliteitsbudget wordt zo een orkestratieplatform van gebruik, in plaats van een eenvoudig alternatief apparaat.
Privéleasing: een kleine maar veelzeggende markt
De particuliere leasing blijft marginaal in België, met slechts 13.200 auto’s op 31 maart 2025 (2,7% van de LLD). Stijn Blanckaert (Renta) merkt op: “Het potentieel is enorm, maar de Belgische markt blijft cultureel gehecht aan eigendom.” Waarschijnlijk is tijd nodig, want bekend is dat de Belg zowel met een baksteen in de maag als een stuur in de handen is geboren. Dit contrasteert echter met de 248.000 ‘private lease’-contracten in Nederland…
Tweedehands leasing en circulariteit
De leasing van tweedehandsauto’s, vooral elektrische, voegt een essentiële circulaire dimensie toe. Elektrische voertuigen slijten minder, onderhouden beter en behouden een stabielere waarde: ze kunnen twee, soms drie keer worden verhuurd.
Sam Heymans, CEO van Lizy, vat samen: “De levensduur van elektrische voertuigen is langer en ze hebben minder onderhoud nodig. Bovendien neemt het milieuvoordeel toe naarmate de gebruiksduur van voertuigen langer wordt.” Deze benadering (de bruikbare levensduur verlengen en de dienst opsplitsen) past perfect in de VaaS economie.
Een systeem in lagen dat coherent is geworden
Van een afstand gezien kan de markt op een lappendeken lijken. Maar als geheel vormt het een coherent ecosysteem, waar de auto een multi-formule dienst wordt:
- mobiliteitsbudget: modulariteit, keuze, aanpassing
- abonnementen: omkeerbaarheid, afwezigheid van verplichting, soepelheid
- onderverhuur: delen, optimalisatie van gebruik
- private lease: normalisatie van het ‘dienst’ model bij het grote publiek
- tweedehands leasing: circulariteit en verlenging van cycli elektrificatie: technologische ruggengraat
- digitalisatie: onzichtbare infrastructuur die al het andere mogelijk maakt
Geen enkele steen is bedoeld om VaaS te maken, maar samen leiden ze er natuurlijk naartoe.
