Met dagelijks zo’n 500 ton onverkochte, maar nog perfect consumeerbare producten in de Belgische detailhandel, is ons land de tweede slechtste leerling van Europa op het gebied van voedselverspilling. Een bittere vaststelling, die sommige bedrijven ertoe aanzet hun hele model te herdenken.
Aurélien Marino is medeoprichter van Happy Hours Market, een platform dat duizenden kwaliteitsproducten aanbiedt die kort bij hun vervaldatum zitten, met gemiddeld 50% korting. Het bedrijf werkt samen met supermarkten, distributiebedrijven, groothandels en steeds vaker ook rechtstreeks met merken en producenten. Marino, 34 jaar, legt uit: “30% van de wereldwijde voedselproductie gaat verloren, van de boerderij tot bij de consument. Denk aan verliezen bij de oogst, tijdens verwerking, opslag en distributie. In België alleen al gooien we elke minuut 7 ton voedsel weg.”
“30% van de wereldwijde voedselproductie gaat verloren”
Zo’n tien jaar geleden begon Marino, toen nog logistics & operations manager in de farmaceutische en chemische sector, zich vragen te stellen over zijn job: “Ik zag het positieve effect van mijn professionele inzet op mijn omgeving niet.” Zijn latere bedrijfspartner, Ludovic Libert, met een vergelijkbaar parcours, zat met dezelfde frustratie. “We onderzochten sectoren die ons rechtstreeks beïnvloeden en ontdekten dat er nog steeds 1 miljard mensen niet genoeg te eten heeft, terwijl de planeet genoeg produceert om 12 miljard mensen te voeden.” Samen besloten ze hun vaardigheden in te zetten voor een nieuw project. Dankzij een crowdfundingcampagne* in 2021 konden ze hun app en logistiek netwerk ontwikkelen. In 2023 volgde een succesvolle kapitaalronde, goed voor enkele miljoenen euro’s om verder te groeien. Het concept van Happy Hours Market is eenvoudig: online boodschappen doen uit een aanbod van 3.000 producten en die ophalen op een van de achttien afhaalpunten in Brussel. Tegen het einde van het jaar komen daar nog zeven bij.
Hoe dat precies werkt? Elke ochtend vertrekken negen koelwagens om onverkochte producten op te halen, die Happy Hours Market tegen een aflopende prijs aankoopt. Vervolgens worden de producten naar een magazijn in Molenbeek overgebracht, digitaal verwerkt en via de app aangeboden. Zo komen er elke dag tot 10 ton nieuwe verse, droge of hygiëneproducten binnen, geleverd door aangesloten bedrijven, waaronder heel wat biologische merken. Wat ooit begon met twee visionaire oprichters, groeide snel uit tot een bedrijf met 150 medewerkers. Naast een vijftigtal vaste krachten, van wie de helft belast is met operationele taken, zijn er ook heel wat studenten en flexi-jobbers aan slag.
Een positieve economische en sociale impact
“Een derde van de Brusselse bevolking leeft onder de Europese armoedegrens”, waarschuwt Aurélien Marino. “Voor die kwetsbare groep is het moeilijk om gezond en gevarieerd te eten tegen betaalbare prijzen. Ze zijn vaak aangewezen op huismerken en hard discounters van mindere kwaliteit en beperken hun consumptie van vlees en vis. Hoewel de voedselhulpsector in België goed georganiseerd is, bestaat er een lagere middenklasse met een erg wankele koopkracht, die uit de boot valt. Het gaat vaak om eenoudergezinnen, alleenstaande vrouwen met kinderen, studenten, gepensioneerden of mensen die niet kunnen werken. Die bevolkingsgroep is onze belangrijkste doelgroep.” Maar net als bij Too Good To Go, een vergelijkbaar initiatief dat in 2016 werd gelanceerd door jonge Deense ondernemers die de enorme verspilling in buffetrestaurants wilden aanpakken en dat vooral “verrassingspakketten” met onverkochte producten uit de voedingssector verkoopt, bestaat een groot deel van de gebruikers ook uit mensen die het financieel niet moeilijk hebben, maar er bewust voor kiezen om voedselverspilling tegen te gaan. Marino benadrukt dat Happy Hours Market zijn overschotten ook verdeelt aan een vijftiental liefdadigheidsinstellingen. “Dat kost ons geld, maar de sociale impact is groot.” De winst wordt telkens opnieuw geïnvesteerd in groei, “om de ecologische en sociale impact van het project te vergroten”. Humanisme is met andere woorden een essentieel onderdeel van het businessmodel, met de ambitie om het concept in 2026 ook buiten Brussel uit te breiden.
“Hoewel de voedselhulpsector in België goed georganiseerd is, bestaat er een lagere middenklasse met een erg wankele koopkracht die uit de boot valt”
De ecologische impact, de schokgolf van Too Good To Go
Too Good To Go, de andere app in dit verhaal, is sinds 2018 actief in 19 Europese landen, Noord-Amerika, Australië en uiteraard ook België. Ze brengt voedingswinkels in contact met consumenten die aan het eind van de dag onverkochte producten willen kopen. Naast ambachtelijke zaken zoals bakkers en traiteurs, doen ook grote ketens zoals Cora, Delhaize, Carrefour, Panos, Bio-Planet, Okay, Spar en Intermarché mee. Die bieden verrassingspakketten aan per categorie, zoals groenten en fruit en dergelijke meer. Too Good To Good werkt met een commissie per transactie. Het concept gaat echter verder dan dat, benadrukt Laurine Poortmans, communicatieverantwoordelijke bij Too Good To Go. “We ontwikkelen ook technologie om zoveel mogelijk voedsel te redden. Cora is de eerste supermarkt in België die ons digitale platform inzet. Sinds een jaar krijgen medewerkers een melding wanneer een vermijdbare zijn houdbaarheidsdatum nadert. Zo worden willekeurige verliezen vermeden. De software geeft ook suggesties welke producten als promotie aangeboden kunnen worden en wanneer. Het is echt een optimalisatietool.” Zelfs als Too Good To Go daardoor minder commissies ontvangt? “Ja, want verspilling voorkomen blijft onze eerste prioriteit.” De resultaten spreken voor zich. In België is de app al meer dan 3 miljoen keer gedownload en in zeven jaar tijd zijn meer dan 20,5 miljoen verrassingspakketten gered van de vuilnisbak. Dat komt overeen met 20,5 miljoen kilo voedsel, ofwel 55.350 ton vermeden CO2-uitstoot, het equivalent van wat 3.181 Belgen jaarlijks uitstoten. Daarnaast werd zo 57 miljoen m2 landbouwgrond niet onnodig gebruikt (goed voor een oppervlakte van meer dan 8.039 voetbalvelden) en 16,6 miljard liter water bespaard (oftewel 6.642 olympische zwembaden). 2024 was een goed jaar voor Too Good To Go, met dubbele groeicijfers, en ook Happy Hours Market groeit razendsnel. Dat wijst niet alleen op een groeiend bewustzijn, maar ook op het feit dat mensen hun uitgaven voor voedsel willen rationaliseren, zonder te rantsoeneren. Een beetje meer logistiek, voor een veel betere ethische smaak.
*waarbij investeerders aandelen krijgen in het kapitaal van een bedrijf en aandeelhouder worden
