Het succes van de tiende editie van de Tournée Minérale in februari 2026 toont de verandering in consumptiegewoonten als het gaat om dranken. Alcoholvrij bier maakt een opmars, zelfs in het bierland bij uitstek. Alcoholvrij bier heeft nu een plaats in het assortiment van de meeste brouwers en zijn eigen schap in de supermarkten. Een start-up uit Leuven, Bar.on, wil de productie van alcoholvrij bier volledig herzien door uit te gaan van de moleculen die bier zijn smaak geven. Mogelijkerwijs geproduceerd waar het geconsumeerd wordt, is het ‘ecologischer’ en zelfs toegankelijk voor elke frisdrankfabrikant. Een revolutie in wording?
Aanvankelijk was de productie van bier bedoeld voor een alcoholische drank. Vandaag, met de exponentiële groei van alcoholvrije dranken, lijkt het zinloos om een alcoholische drank te produceren die uiteindelijk zonder alcohol wordt gedronken. Deze logische denkstap ligt ten grondslag aan de creatie van de Belgische start-up Bar.on, die de ambitie heeft om de wereld van alcoholvrije dranken te revolutioneren. Want wat geldt voor bier, geldt ook voor wijn.
Bar.onhaalde in 2022 1,8 miljoen euro op, gevolgd door 200.000 euro in 2024 in risicokapitaal voor zijn investeringsronde, die partijen zoals Astanor Ventures, Exceptional Ventures, Thia Ventures, FoodVentures, Wolfman.one en een particuliere investeerder omvat. Terwijl de start-up zijn eerste grote contract met een Amerikaanse partner afrondt, is ze nog steeds op zoek naar extra investeerders om de ontwikkeling van haar revolutionaire alcoholvrije bier te versnellen.
Moleculair Bier
Laten we even stilstaan bij de geboorte van het concept ‘moleculair bier’, dat centraal staat in het aanbod van Bar.on. Voor medeoprichter Dirk Standaert, serieel tech ondernemer met onder andere de start-up laboratoriumvleesproductie Peace of Meat, is het eenvoudig: “Als alcohol niet nodig is, waarom zouden we dan dezelfde productiemethode gebruiken als voor alcoholisch bier?”
Zijn kijk is verdedigbaar. Traditioneel kan men alcoholvrij bier slechts op twee manieren produceren. De eerste is om het bier op de normale manier te brouwen en aan het eind van het proces te desalcoholiseren. Maar deze techniek, die gebaseerd is op het verhitten van het bier, heeft het nadeel dat sommige aroma’s worden geëlimineerd en andere ongewenste aroma’s verschijnen. De tweede methode stopt het fermentatieproces vroegtijdig om de alcoholproductie te vermijden. Het eindproduct is een compromis, dat niet voldoet aan de veeleisende smaken van bierliefhebbers. Een andere optie is het gebruik van alternatieve gisten, die niet alle alcohol elimineren, maar de aromagebreken compenseren vergeleken met traditioneel bier. “Welke methode je ook kiest, veel van de aromatische verbindingen gaan verloren“, legt hij uit.
Dirk Standaertwerkte samen met Prof. Kevin Verstrepenvan de VIB/KU Leuven, die al tien jaar doorgedreven onderzoek deed naar Belgische bieren, hun fermentatieprocessen en aromatische verbindingen. De encyclopedie van Belgische bieren “Belgian Beer – Tested and tasted” bevestigt dit gedetailleerde werk over meer dan 280 Belgische bieren. De correlatie tussen hun smaak en hun moleculaire samenstelling diende als basis voor het “reversed engineering” werk van Bar.on. Hun laboranten hebben meer dan duizend ingrediënten getest op hun smaak en biochemisch gedrag, dat wil zeggen hun interacties met elkaar. Sommige zijn goed bekend, zoals moutextracten. Andere zijn meer ‘exotisch’, zoals linalol-iso-amylacetaat (banaansmaak). Met andere woorden, de start-upzocht naar het reproduceren van de smaak van bier op basis van zijn aromatische componenten: het “moleculaire bier” werd geboren als “de meest logische manier om alcoholvrij bier te produceren” volgens Dirk Standaert.
Maar Bar.onstopt hier niet. De start-up wil meeliften op de groei van zogenoemde “functionele dranken”, dat wil zeggen die een “voordeel” voor het lichaam bieden. Ze bevatten iets extra’s zoals vitamines, elektrolyten of eiwitten. Deze trend binnen de frisdrankenmarkt is niet nieuw – energiedrankjes hebben duidelijk de weg geëffend – maar de combinatie met dranken waarvan de primaire deugd is dat ze “alcoholvrij” zijn, is nieuw. Brouwers grepen deze kans snel aan. De Belgische alcoholvrije bier Thrive was het eerste “sportbier” dat functionele ingrediënten zoals melkeiwitten, vitamines of magnesium bevatte, met de wetenschappelijke garantie, toevallig genoeg, van de VIB/KU Leuven. Vandaag treedt Belgian Balance, een alcoholvrije microbrouwerij uit Brussel, in hun voetsporen met onderzoekers van de VUB om Sociotonin te ontwikkelen, een botanische mix met rode ginseng, groene thee-extract en magnesium. Bar.on pocht dat ze op verzoek functionele ingrediënten aan al hun dranken kunnen toevoegen. “Alcohol kan toevoegen als dat nodig is,” grapt Dirk Standard. Voor de stabiliteit zal het pasteurisatie gebruiken, met inachtneming van de impact van deze verwarming op de geur expressie.
4D Printer
Om hun aanpak concreet te maken, was de eerste creatie van Bar.on het ontwerpen van een ‘bierprinter’. Hiermee kan bier op aanvraag worden geproduceerd, van water, CO2, ‘premix’ (een soort basissiroop) en, eventueel, alcohol, naar het bekende frisdrankmodel. Deze dranken zijn immers gebaseerd op een mix van aroma’s en suiker in bruisend water (of niet). In hun premix biedt Bar.on de reconstructie van de bier smaak op moleculair niveau aan, met geselecteerde ingrediënten: hop- en moutextracten en aroma’s die ook body en de gewenste schuimkraag zullen leveren. Hier telt elk detail. Zelfs de hechting en viscositeit van het schuim op de wanden van het lege glas!
Het prototype van de bierprinter wordt gebruikt als demonstratiemiddel om tijdens hun commerciële prospecties daadwerkelijk het resultaat van hun onderzoek te proeven. De start-up richt zich in de eerste plaats op kleine en middelgrote brouwers die zich geen productielijn voor alcoholvrij bier kunnen veroorloven. Want die heeft zijn eigen fabricage beperkingen, inclusief het risico van bacteriële besmetting, vanwege het ontbreken van alcohol. De start-up neemt het ontwerp vanaf het begin in handen. Eerst ontwikkelt het een basis volgens de wensen van de klant, daarna levert het de premix die eenvoudig kan worden gemengd op de productielocatie met water. Voor het eindproduct is het voldoende om kooldioxide toe te voegen, dan te bottelen en ten slotte de blikken of flessen door een pasteurisatietunnel te sturen. “Buiten Europa is pils de grootste vraag,” verduidelijkt Dirk Standaert.
Om haar premixen te leveren, sluit Bar.on allianties met industriëlen in de aanloop naar haar klanten. Dankzij de vertrouwelijke recepten die aan haar partners worden gestuurd, kan Bar.on overal ter wereld premixen onder licentie aan haar klanten leveren. Het juridisch aspect is hier essentieel om haar intellectueel eigendom te beschermen via solide niet-divulgatie overeenkomsten. “Onze recepten worden bewaard in een ultra-beveiligde digitale kluis,” zegt Dirk Standaert.
Juridische kwesties worden bij Bar.on niet licht opgevat. Naast de bescherming van intellectueel eigendom is regelgeving een ander gevoelig onderwerp. In België kun je bijvoorbeeld wettelijk geen “bier” noemen wat geen fermentatie heeft ondergaan, juridisch gezien is het een “frisdrank”, wat marketingproblemen zou kunnen opleveren. Nog niet opgelost, maar geen prioriteit, vooral omdat het elders, met name in de Verenigde Staten waar Bar.on haar eerste grote klant heeft gevonden, “geen zorg is, de regels zijn anders dan hier,” legt Dirk Standaert uit. “We hebben grote ambities, want onze klant verkoopt zijn dranken aan supermarktketens die ze onder hun eigen merken verhandelen, wat grote volumes in perspectief laat zien.”
De sterren staan gunstig voor Bar.on. Naast de stijgende vraag naar alcoholvrije dranken, functionele dranken en bier in het algemeen, voorkomt het ecologische aspect van een in België ontworpen maar op locatie geconsumeerd bier “de verzending van het eindproduct, wat de ecologische voetafdruk en transportkosten aanzienlijk vermindert,” zegt Dirk Standaert, “toe te voegen aan de vermindering van verpakkingen en een effectieve watergebruik, aangezien alleen lokaal geproduceerd kraanwater nodig is.”
Een alcoholvrij bier van deze tijd, “glokaal”, dat wil zeggen bedacht in België maar lokaal geproduceerd, waar ook ter wereld. De enige grens is de fantasie van de consumenten met een grandioze bibliotheek van honderden natuurlijke producten die beschikbaar zijn op de markt. Een echt paradox voor een bierland.
