Vlaanderen heeft een reputatie opgebouwd als creatieve hotspot, met namen als Dries Van Noten, Muller Van Severen en Vincent Van Duysen die wereldwijd erkenning genieten. Achter die creatieve successen schuilt ook een sterke economische motor. Met de recente rebranding van Flanders DC naar Flanders District of Creativity (FDC) wil Vlaanderen die creatieve kracht nu ook expliciet koppelen aan ondernemerschap, innovatie en internationale groei.
‘De creativiteit van onze mensen is zowat de enige natuurlijke grondstof die we in Vlaanderen hebben’, zegt Pascal Cools, Managing Director van Flanders District of Creativity. ‘We moeten die creativiteit dus maximaal inzetten om unieke oplossingen te ontwikkelen. Dat is hoe we het verschil maken met lowcostlanden.’
Nieuwe focus op design en mode
De naamswijziging markeert een duidelijk strategisch keerpunt. Flanders DC werkte oorspronkelijk met alle creatieve sectoren maar sinds 2023 is die focus volledig op design en mode gegaan, de twee domeinen waarin Vlaanderen het sterkst internationaal aanwezig is. Nu is dat dankzij de naamswijziging ook duidelijk. ‘We wilden enerzijds duidelijk maken dat er een breuk met het verleden was’, legt Cools uit. ‘Maar anderzijds wilden we de merkherkenning die we in twintig jaar hebben opgebouwd niet zomaar opgeven. Daarom gebruiken we nu onze volledige naam: Flanders District of Creativity. Het zegt exact waar we voor staan.’ De nieuwe identiteit, ontwikkeld met Base Design, positioneert FDC als het hoofdkwartier voor creativiteit, design en mode in Vlaanderen, een spil tussen ondernemerschap, beleid en internationaal netwerk.
Economische groeimotor
Volgens cijfers van creatievesector.be telt de Vlaamse creatieve industrie meer dan 225.000 voltijdse equivalenten, goed voor bijna 16% van alle zelfstandigen en meer dan 5% van de totale toegevoegde waarde. Alleen al de design- en modesector vertegenwoordigt 92.342 VTE’s, met een gezamenlijke omzet van ruim €55 miljard en een toegevoegde waarde van meer dan €7 miljard. ‘De perceptie dat creatieven vooral subsidieslurpers zijn, klopt gewoon niet’, zegt Cools. ‘De creatieve industrie is een van de meest ondernemende sectoren van Vlaanderen. En haar economische impact reikt veel verder dan de sector zelf. Designbedrijven helpen andere ondernemingen innoveren, zoals het nadenken over nieuwe producten, businessmodellen, branding en digitale strategieën. Innovatie zonder design is vandaag ondenkbaar.’ Die kruisbestuiving tussen design en traditionele industrie krijgt steeds meer erkenning. Colruyt Group investeerde recent in designbureau Superellipse, terwijl ingenieursbureau Dekimo het Gentse Pars Pro Toto overnam. ‘Men begint te begrijpen dat design strategisch is’, zegt Cools. ‘Niet enkel een esthetisch sausje, maar een manier van denken.’
‘De perceptie dat creatieven vooral subsidieslurpers zijn, klopt gewoon niet.’
Creativiteit bij beleidsstrategie
De nauwe samenwerking tussen FDC en VLAIO (Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen) illustreert de groeiende rol van creativiteit in economisch beleid. ‘We zijn de front-office voor VLAIO voor de design– en modesector’, legt Cools uit. ‘Zij vertalen de beleidsprioriteiten naar onze KPI’s (duurzaamheid, digitalisering, internationalisering) en wij zorgen dat die doelstellingen in de praktijk worden gebracht.’ Een van die initiatieven is Close the Loop, waarmee FDC al sinds 2015 de mode-industrie helpt verduurzamen. ‘We waren pioniers in circulariteit’, zegt Cools. ‘Vandaag denken we verder: hoe kunnen we design inzetten in ándere sectoren om innovatie te versnellen?’
Export en internationale positionering
Ondanks de sterke reputatie van Vlaamse ontwerpers, blijft internationalisering een uitdaging. ‘Vlaanderen is een kleine markt, waardoor veel ontwerpers born global moeten zijn’, zegt Cools. ‘Maar de concurrentie is wereldwijd. Op Salone del Mobile worden elk jaar duizenden nieuwe stoelen gelanceerd. En waar vroeger enkel Parijs en Milaan ertoe deden, is er nu zelfs een Fashion Week in Mongolië.’ Daarom ondersteunt FDC Vlaamse ontwerpers actief bij hun exportstrategie. ‘We nemen bedrijven mee naar internationale beurzen en missies, zoals Paris Fashion Week en Three Days of Design in Kopenhagen’, vertelt Cools. ‘Recent gingen we nog met negen modebedrijven naar Seoul. Daarnaast creëren we podia voor Vlaamse designbureaus, zodat ze hun expertise kunnen tonen aan buitenlandse klanten.’ Een essentieel onderdeel van FDC’s missie blijft talentontwikkeling. De jaarlijkse ‘20 to Watch’-lijst zet twintig opkomende namen in design en mode in de kijker. ‘Het is een springplank’, zegt Cools. ‘We brengen ze onder de aandacht van de pers en van mogelijke partners. Daarna is het aan hen om die aandacht te verzilveren.’
Hij ziet grote kansen, mits een mentaliteitswijziging: ‘We moeten met meer zelfvertrouwen naar buiten treden. De kwaliteit die we hier hebben, is vaak beter dan wat je in Milaan op het Nederlandse paviljoen ziet. Maar onze bescheidenheid staat ons in de weg. Vlaanderen mag best wat meer branie tonen.’
Nieuwe vormen van ondernemerschap
In de maakindustrie ziet FDC drie grote trends: circulariteit, lokale productie en digitale versnelling. ‘Waar massaproductie elders blijft, wordt innovatie steeds vaker lokaal gedaan’, zegt Cools. ‘En hoewel onze sector wat conservatief was in digitalisering, zie je sinds corona en de opkomst van AI een sterke inhaalbeweging.’ Aan de dienstverlenende kant ziet hij schaalvergroting. ‘Klanten willen one-stop-shops. Partners die meedenken over ideeën, prototyping, productie, branding en digitalisering. Dat leidt tot meer fusies en samenwerkingen tussen bureaus. Het is een volwassenwording van de sector.’
Vlaanderen is het District of Creativity
De ambitie van Cools is Vlaanderen tot een internationaal erkend district voor creativiteit en ondernemerschap maken. ‘In Scandinavië is design een natuurlijk onderdeel van ondernemen, net als boekhouding of productie. Als we dat in Vlaanderen ook kunnen verankeren, hebben we goed gewerkt.’ Zijn boodschap aan beleidsmakers: ‘De creatieve sector is geen kost, maar een investering. Vlaanderen heeft een eeuwenoude traditie van creatieve ondernemers en dat DNA leeft vandaag voort in onze ontwerpers en bedrijven. Laat ons die troef voluit inzetten in ons economisch, cultureel en buitenlands beleid. De cijfers tonen het: de sector groeit, zelfs in crisistijden. Vlaanderen heeft alles in huis om hét District of Creativity van Europa te zijn.’
