In het noordoosten van China werd een waterreptiel gevonden met twee hoofden. De vondst, afkomstig uit de Yixian-formatie, is het oudst bekende voorbeeld van een tweekoppig gewerveld dier. Het specimen is uitzonderlijk goed bewaard gebleven en werpt nieuw licht op genetische afwijkingen in de prehistorie.
Onderzoekers beschouwen de ontdekking als een belangrijk moment voor de paleontologie. Niet alleen omdat het fossiel zeldzaam is, maar ook omdat het inzicht biedt in hoe ontwikkelingsfouten al miljoenen jaren geleden optraden.
Een fossiel dat tot de verbeelding spreekt
De vondst werd gedaan in 2006 in de Chinese provincie Liaoning, een regio die bekendstaat om haar uitzonderlijke fossielen. Het dier, ongeveer zeven centimeter lang, werd gevonden in een fijn laagje sediment dat de kleinste details van zijn lichaam heeft bewaard. Beide hoofden en nekken zijn duidelijk zichtbaar, net als delen van de wervelkolom en de vinachtige ledematen.
Toen het fossiel voor het eerst werd onderzocht, dachten sommige wetenschappers dat het ging om een jonge dinosaurus. De bouw van het lichaam leek immers op die van kleine landreptielen uit dezelfde periode. Latere analyse wees echter uit dat het dier in het water leefde en behoorde tot een heel andere groep.
Geen dinosaurus maar een Hyphalosaurus
Het fossiel werd geïdentificeerd als een jong exemplaar van Hyphalosaurus lingyuanensis, een waterreptiel dat leefde in ondiepe meren tijdens het vroege Krijt, ongeveer 120 miljoen jaar geleden. De soort behoorde tot de familie Choristodera, een uitgestorven groep reptielen die in Azië en Noord-Amerika voorkwam. Hyphalosaurus kon ongeveer een halve meter lang worden en bewoog zich sierlijk door het water met een lange, flexibele staart.
In tegenstelling tot dinosauriërs leefde deze soort volledig in het water en at ze kleine vissen en insecten. De jonge leeftijd van het fossiel wijst erop dat het dier waarschijnlijk kort na de geboorte is gestorven. Tweekoppige dieren hebben doorgaans moeite met bewegen of ademhalen, waardoor hun overlevingskansen klein zijn.
Een zeldzame maar natuurlijke afwijking
Volgens een studie die verscheen in Biology Letters is de dubbele kop geen bewijs van een nieuwe soort maar het gevolg van een genetische mutatie die polycefalie wordt genoemd. Die afwijking komt ook vandaag nog voor bij reptielen zoals slangen en schildpadden. Het fossiel is bijzonder omdat het laat zien dat zulke afwijkingen al miljoenen jaren geleden bestonden.
Een blik in de evolutiegeschiedenis
Het tweekoppige exemplaar van Hyphalosaurus is van grote waarde voor de wetenschap. Het toont dat ontwikkelingsfouten die nu nog bij dieren voorkomen diep verankerd zijn in de evolutie. Zulke fossielen zijn uiterst zeldzaam omdat jonge dieren met een afwijking meestal niet overleven en daardoor zelden fossiliseren. Deze vondst biedt een uniek venster op de biologische variatie van het prehistorische leven.
Lees ook: Onderzoek wijst op gigantische olievoorraad onder Antarctica
