Het is een zeldzaam voorbeeld van industriële renaissance aan de Noordzeekust. In de haven van Oostende bouwt Exail Robotics Belgium aan de toekomst van maritieme veiligheid met hightech drones die wereldwijd de standaard zetten in mijnenbestrijding. Wat begon als een bescheiden Belgische dochter van een Franse industriële groep, is in vijf jaar tijd uitgegroeid tot een spil in de Europese defensiecluster en een magneet voor technisch talent.
De wortels van Exail Robotics Belgium reiken tot diep in de vorige eeuw. Al sinds de jaren zeventig bouwde het Franse Exail Technologies – toen nog onder de naam ECA – robots voor de ontmijning, onder meer voor de Belgische en Nederlandse marine. Die expertise mondde uit in een prestigieus contract samen met hun consortium partner Naval Group: de bouw van twaalf ultramoderne mijnenjagers voor beide landen, elk uitgerust met een toolbox aan varende en duikende drones die gevaarlijke mijnenvelden autonoom kunnen detecteren en neutraliseren.
De Belgische marine geldt als wereldtopper in mijnenjagen. In Oostende, op een steenworp van de Exail-fabriek, zetelt het NAVO Center of Excellence voor mijnenbestrijding. De nabijheid van deze kenniscentra is geen toeval, maar een bewuste keuze om een economische cluster rond onbemande maritieme systemen te laten groeien. “Wie nummer één wil blijven, moet in technologie investeren”, stelt Steven Luys, de CEO van Exail Robotics Belgium.
Exponentiële groei en R&D als motor
Sinds de oprichting in 2019 is het bedrijf geëxplodeerd in omvang. De R&D-afdeling in Moeskroen telt inmiddels dertig ingenieurs, terwijl de assemblagefabriek in Oostende – een investering van tien miljoen euro – uitgroeide tot een hightech productiehub. In amper vijf jaar steeg het personeelsbestand van een handvol pioniers naar ruim negentig medewerkers, met een verdubbeling sinds 2023. En de groei is nog lang niet voorbij: de vraag naar moderne zeemijnenbestrijding en maritieme veiligheid stuwt de aanwervingen verder op.
Exail Robotics Belgium ontwikkelt niet alleen drones, maar ook eigen sonartechnologie om zelfs diep begraven mijnen op te sporen. Het bedrijf participeert in internationale R&D-projecten, zoals het Europese E=MCM-programma, dat de mijnenbestrijding van de toekomst vormgeeft en België in staat stelt haar wereldwijde koppositie te behouden.
Die Europese dimensie is actueler dan ooit. De recente geopolitieke spanningen hebben het belang van defensie opnieuw op de agenda gezet. De Europese Unie zet in op meer samenwerking, standaardisering en investeringen in disruptieve technologieën zoals AI en autonome systemen, om de versnippering van de defensie-industrie tegen te gaan en de strategische autonomie te versterken.
Talent met een missie
Opvallend is de aantrekkingskracht die het bedrijf uitoefent op jong technisch talent. “Veel kandidaat-medewerkers voelen dat ze hier iets voor een veiligere wereld kunnen betekenen”, zegt Steven Luys. De missiegedrevenheid van jonge ingenieurs is een onverwachte troef in een krappe arbeidsmarkt. Toch is het vinden van technisch geschoolde arbeiders een uitdaging, vooral in West-Vlaanderen waar de concurrentie om handen groot is. De naambekendheid en het innovatieve karakter van Exail Robotics Belgium helpen ondertussen echter om de juiste profielen aan te trekken.
De Belgische fabriek is meer dan een productielocatie; ze is een strategisch ankerpunt in een sector die traditioneel werd gedomineerd door grote landen als Frankrijk en Duitsland. Door de productie en een deel van de R&D in België te verankeren, bewijst Exail dat ook kleinere economieën een sleutelrol kunnen spelen in het Europese defensie-ecosysteem. “Onze aanwezigheid hier is een tegenvoorbeeld van hoe grote systeemintegratoren kleinere landen kunnen laten meedelen in de economische groei,” aldus Steven Luys. “Het is mijn job om ervoor te zorgen dat we competitief blijven, zowel in productiviteit als in betrouwbaarheid.”
Technologie aan het front van veiligheid
De maritieme drones van Exail zijn geen sciencefiction, maar dagelijkse realiteit. Ze zullen worden ingezet om mijnenvelden veilig op te ruimen, kritieke infrastructuur zoals pijpleidingen en windmolenparken te beschermen, en zelfs om vermiste voertuigen of lichamen op te sporen voor de politie. De technologie is gebaseerd op akoestische communicatie en sonar, cruciaal omdat klassieke radio- en GPS-signalen onder water niet werken. Exail ontwikkelt eigen sonarsystemen die met behulp van AI steeds slimmer worden in het detecteren en classificeren van bedreigingen.
“Door de hybride oorlogsvoering van Rusland en deels ook China ontstaat er een grotere dreiging op de maritieme infrastructuur”
“Door de hybride oorlogsvoering van Rusland en deels ook China ontstaat er een grotere dreiging op de maritieme infrastructuur. Denk aan pijpleidingen, glasvezelkabels, elektriciteitskabels, windmolenparken op zee. Het vergt extra aandacht, zeker wat betreft preventieve detectie van de dreiging. En daar kan onze technologie ook voor gebruikt worden. Je kan bijvoorbeeld gemakkelijk met een robot een zeer regelmatige pijpleidinginspectie laten doen. Vandaag gebeurt dat zeer zelden omdat het zeer duur is. Je hebt een bemand schip nodig, onze robots kunnen dat overnemen.”
Het paradepaardje is de K-Ster, een beweeglijke drone die tot vlak bij een mijn kan navigeren en deze gecontroleerd tot ontploffing kan brengen – volledig op afstand en zonder gevaar voor menselijk leven. De NAVO bestelde recent honderden van deze systemen, goed voor een contract van zestig miljoen euro.
Markt met groeiversnelling
De wereldwijde markt voor maritieme drones groeit explosief, met een verwachte jaarlijkse groei van 15% tot minstens 2033. De vraag wordt gedreven door nationale veiligheid, maar ook door civiele toepassingen zoals wetenschappelijk onderzoek, milieumonitoring en inspectie van onderzeese infrastructuur. Europa en Noord-Amerika zijn momenteel de grootste afzetmarkten, maar ook Azië investeert fors in deze technologie.De export van militaire drones is strikt gereguleerd. Exail Robotics Belgium levert uitsluitend aan bevriende landen en onderworpen aan exportlicenties, waarbij de ethische verantwoordelijkheid voor export uiteindelijk bij de overheid ligt. Civiele toepassingen – van inspectie tot reddingsoperaties – vormen ongeveer de helft van de omzet, maar de militaire markt wordt dominant en groeit snel.
Een sector in inhaalbeweging
Na decennia van relatieve verwaarlozing – het zogenaamde vredesdividend – is de defensie-industrie bezig aan een inhaalbeweging.
“Investeren in onze veiligheid en staatsdefensie is geen luxe, het is een noodzaak”
Steven Luys: “We hebben de luxe gekend als maatschappij om dat even te mogen vergeten. Maar nu worden we weer met onze neus op de feiten gedrukt. Investeren in onze veiligheid en staatsdefensie is geen luxe, het is een noodzaak.”
Voor bedrijven als Exail Robotics Belgium betekent dit niet alleen groei, maar ook de verantwoordelijkheid om ethisch te blijven handelen en transparantie te waarborgen. “Dat is in deze essentieel”, benadrukt Steven Luys.
De komende jaren beloven een verdere versnelling. De combinatie van technologische innovatie, Europese samenwerking en een hernieuwd besef van veiligheid maakt van bedrijven als Exail Robotics Belgium de vaandeldragers van een nieuwe industriële revolutie. Oostende is zo opnieuw een maritiem centrum van betekenis – niet langer alleen als havenstad, maar als bakermat van de maritieme technologie van morgen.
