Nu we als samenleving steeds minder alcohol drinken, groeit de vraag naar smaakvolle alternatieven. Die wordt beantwoord met een steeds uitgebreider aanbod van alcoholvrije spirits en zogenoemde functionele dranken, zoals kombucha. Deze gefermenteerde thee verovert niet alleen de winkelrekken, maar vindt ook steeds vaker haar weg naar de glazen van gastronomische restaurants. Intussen schieten Belgische kombuchabrouwerijen als paddenstoelen uit de grond, van kleinschalige producenten tot grotere spelers.
De oorsprong van kombucha ligt in Azië, vermoedelijk in het noordoosten van China, waar de gefermenteerde thee naar verluidt al meer dan tweeduizend jaar wordt gedronken. Het basisrecept is sindsdien grotendeels onveranderd gebleven: thee, suiker en een symbiotische cultuur van bacteriën en gisten, ook wel een scoby genoemd. Tijdens het fermentatieproces zetten gisten de suiker om in alcohol en koolzuur, waarna bacteriën een groot deel van die alcohol omzetten in organische zuren. Dat geeft kombucha haar kenmerkende, lichtzure smaak.
Het resultaat is een drank die polyfenolen en doorgaans ook cafeïne bevat. Niet-gepasteuriseerde kombucha bevat bovendien levende bacterieculturen, waaraan mogelijke voordelen voor de darmgezondheid en de regulering van de bloedsuikerspiegel worden toegeschreven. Het wetenschappelijke bewijs voor die effecten bij mensen blijft voorlopig echter beperkt. Bij gepasteuriseerde varianten verdwijnen de levende bacteriën, al wijzen producenten erop dat de achterblijvende postbiotische bestanddelen eveneens gezondheidsvoordelen zouden kunnen bieden. Sommige merken voegen daarnaast prebiotische vezels toe om de darmflora te ondersteunen.
Kombucha wint terrein in België
Welke variant consumenten ook verkiezen, de belangstelling neemt duidelijk toe. Volgens Delhaize wordt de groei gedreven door consumenten die traditionele frisdranken steeds vaker inruilen voor alternatieven met een gezonder imago. De supermarktketen registreerde in 2025 een volumegroei van maar liefst 85% binnen de kombuchacategorie, zonder het assortiment uit te breiden. Dat wijst erop dat de stijging niet te danken is aan nieuwe producten in de winkelrekken, maar aan een grotere vraag naar het bestaande aanbod. Eén merk springt er volgens Delhaize bijzonder uit: het Gentse Yugen, dat binnen de categorie de sterkste groei liet optekenen.

Pasteuriseren of niet? Het dilemma van kombuchabrouwers
Yugen behoort tot de pioniers van de Belgische kombuchamarkt en opende in 2018 een brouwerij in Gent. Het merk werkt uitsluitend met biologische ingrediënten, behaalde vorig jaar het B Corp-certificaat en kent volgens medeoprichter Peter Versieren al acht jaar een gestage groei. Dat blijkt ook uit de gepubliceerde jaarcijfers: tussen de boekjaren 2023 en 2024 steeg de nettowinst van Yugen met 81%, van €155.819 naar €281.627.
Toch brengt het brouwen van kombucha heel wat uitdagingen met zich mee. Het fermentatieproces duurt drie tot vier weken en gebeurt met een levende cultuur van bacteriën en gisten. Daarbij moeten de temperatuur, het suikergehalte en de zuurgraad nauwlettend worden gecontroleerd om een stabiel eindproduct te verkrijgen. Zelfs na het bottelen kan de fermentatie doorgaan, met als mogelijke gevolgen een stijgend alcoholpercentage of, in extreme gevallen, ontploffende flesjes.
Daarom staat elke kombuchabrouwer vroeg of laat voor dezelfde keuze: pasteuriseren of niet? Door de drank kortstondig te verhitten, wordt het product gestabiliseerd en de houdbaarheid verlengd. Tegelijkertijd verdwijnen de levende bacterieculturen, die voor veel consumenten juist een belangrijke reden vormen om kombucha te drinken. Het is precies dit dilemma dat de relatief jonge sector in twee kampen verdeelt.
“Pasteuriseren is een keuze die wij vanuit onze filosofie niet kunnen maken”, vertelt Versieren. Voor Yugen betekent dat dat de koudeketen van de brouwerij tot bij de consument voortdurend gewaarborgd moet blijven. “Het transport en de opslag moeten steeds gekoeld zijn. Dat vergt heel veel planning, in een markt die bovendien grillig is.”

JARR kiest voor schaalbaarheid
Voor JARR ligt die afweging fundamenteel anders. Het merk werd in 2017 opgericht door vier vrienden in Londen, maar kwam kort daarna in handen van biergroep Duvel Moortgat, die aanvankelijk 60% van de aandelen verwierf en inmiddels volledig eigenaar is. De productie verhuisde naar de site van brouwerij Liefmans in Oudenaarde, waar de nodige expertise op het vlak van fermentatie al aanwezig was.
In 2025 produceerde JARR 2.800 hectoliter kombucha, goed voor ongeveer 850.000 flesjes. Vanuit Oudenaarde wordt ook het Verenigd Koninkrijk, de oorspronkelijke thuismarkt van het merk, bevoorraad.
In tegenstelling tot Yugen kiest JARR bewust voor pasteurisatie. Om het verlies aan levende bacterieculturen te compenseren, voegt het merk prebiotische vezels toe. “Het ‘good for your gut’-verhaal blijft overeind, zonder de risico’s”, stelt Ellen Van Hool, Head of Local Marketing bij Duvel Moortgat.
Die keuze biedt belangrijke logistieke voordelen. Gepasteuriseerde kombucha hoeft immers niet gekoeld te worden, wat de distributie naar horecazaken aanzienlijk vereenvoudigt. In 2024 was de horeca dan ook goed voor 70% van het Belgische verkoopvolume van JARR, voornamelijk via bars en brunchzaken.
Daarnaast werkt het merk samen met Boury Bottled, het drankenlabel van sterrenchef Tim Boury. Samen ontwikkelden ze Grape Shiso, een kombucha die zich specifiek positioneert als alternatief voor wijn en klassieke aperitieven.
Kombucha verovert de gastronomie
Die samenwerking illustreert hoe kombucha steeds nadrukkelijker haar plaats opeist in de gastronomie. Toch waren gastronomische restaurants de commerciële merken op dat vlak al voor.
Bij Humus x Hortense, het plantaardige restaurant in Elsene dat sommelier en mixoloog Caroline Baerten samen met chef Nicolas Decloedt uitbaat, maken alcoholvrije pairings met kombucha al tien jaar deel uit van het concept. Baerten brouwt haar kombucha zelf en verwerkt die onder meer in haar mocktails.
“Kombucha is een fermentatietechniek die enorme diepgang kan geven aan een drank. Het grote probleem bij niet-alcoholische dranken is dat ze vaak waterachtig smaken als er geen fermentatie in zit. Spirits zoals gin of rum geven een bepaalde diepte en lengte aan een cocktail. Kombucha compenseert dat.”
Volgens Baerten is de belangstelling voor alcoholvrije pairings de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. “Vroeger ging het om één à twee mensen per avond, meestal de zwangere vrouw of de chauffeur. Niet-alcoholische dranken werden stiefmoederlijk behandeld.”
Vandaag kiest op sommige avonden meer dan de helft van haar gasten voor een alcoholvrije pairing. Die evolutie weerspiegelt niet alleen veranderende consumentenvoorkeuren, maar onderstreept ook het commerciële potentieel waarop kombuchamerken steeds sterker inspelen.
Een markt met groeipotentieel
JARR verwacht dat het segment van gezonde frisdranken de komende jaren zal groeien tot 7 à 10% van het Belgische frisdrankenschap, naar het voorbeeld van Nederland.
Yugen voorziet dan weer een consolidatie van de markt binnen drie tot vijf jaar. “De consument is nu bereid veel te proberen, maar zal op termijn beslissen welke concepten en merken overblijven. Al zijn onze échte tegenstanders niet de andere kombuchamerken”, besluit Versieren.
“Het zijn de ultrabewerkte frisdranken. Mocht die categorie tien procent verliezen, dan zijn wij als functionele dranken samen heel blij.”
