Sinds donderdag 19 november om middernacht is Grand Theft Auto VI verkrijgbaar voor PS5 en Xbox Series X|S, dertien jaar na GTA V. De game van Rockstar Games verschijnt met een historische recensiescore, recordpre-orders en een geschat budget van 1 tot 1,5 miljard dollar. Take-Two verwacht een recordjaar, terwijl de rest van de sector zijn kalender rond deze ene datum heeft herschikt.
Nieuw-Zeeland gaf woensdag al het startschot en Europese spelers stelden hun console in op die tijdzone om enkele uren eerder te kunnen beginnen. Na twee keer uitstel (de game was eerst aangekondigd voor 2025 en daarna voor 26 mei 2026) brengt Rockstar eindelijk zijn zesde deel uit. De recensenten hadden nog voor de release hun oordeel klaar: 99 op 100 op Metacritic, een score die tot nu toe alleen The Legend of Zelda: Ocarina of Time in 1998 had behaald. OpenCritic geeft de game een score van 98. Daarnaast kreeg de game acht nominaties voor de Game Awards, waaronder die voor game van het jaar, terwijl hij nog niet eens te koop was.
De titel verschijnt uitsluitend als digitale consoleversie: de dozen die in de winkel worden verkocht, bevatten alleen een downloadcode voor een game van 212 GB. Het decor keert terug naar Vice City, geïnspireerd op Miami en gelegen in Leonida, een fictieve staat naar het voorbeeld van Florida. Het heldenduo Jason Duval en Lucia Caminos introduceert het eerste vrouwelijke hoofdpersonage van de reeks. Een pc-versie en de multiplayermodus worden in 2027 verwacht, maar Rockstar heeft een pc-release nog niet officieel bevestigd.
Een gok van 8 miljard voor Take-Two
Voor Take-Two Interactive, het moederbedrijf van Rockstar, steunt het boekjaar dat eind maart 2027 wordt afgesloten in grote mate op deze lancering. De groep mikt op 8 tot 8,2 miljard dollar aan net bookings, tegenover 6,72 miljard het jaar voordien. Alleen al voor het kwartaal van oktober tot december, waarin ongeveer 42 verkoopdagen van GTA VI vallen, ligt de prognose tussen 3,35 en 3,5 miljard, tegenover 1,9 miljard een jaar eerder. “De lancering van Grand Theft Auto VI is over tien dagen en nu de pre-orders ongekende niveaus blijven bereiken, verwachten we een historisch jaar”, verklaarde CEO Strauss Zelnick.
Rockstar maakt geen officiële cijfers over de pre-orders bekend. Volgens Sensor Tower ging het op 17 november om ongeveer 15,9 miljoen digitale exemplaren, goed voor 1,54 miljard dollar, waarvan 75% op PS5. Een bijgewerkte schatting, op 18 november gemeld door Reuters, brengt het totaal op ongeveer 17 miljoen exemplaren en ruim 1,65 miljard dollar, rekening houdend met de start van de wereldwijde lancering. Het gaat echter om schattingen van het analysebureau en niet om verkoopcijfers die officieel door Take-Two zijn bevestigd. Sony en Microsoft hebben elk een absoluut record voor hun eigen winkel bevestigd. Analisten rekenen op enorme volumes: Wedbush verwacht 32,3 miljoen exemplaren in het lanceringskwartaal, Morgan Stanley 40 miljoen tegen maart 2027 en Omdia 3,2 miljard dollar aan verkopen tegen het einde van het jaar. Le Grand Continent maakt een sprekende vergelijking: de dertien Star Wars-films brachten in 49 jaar ongeveer 10,7 miljard dollar op, terwijl GTA VI in één week mogelijk meer dan een kwart daarvan binnenhaalt.
Op de beurs verliep het parcours minder vlot. Het aandeel van Take-Two had sinds het begin van het jaar bijna 20% verloren, deels nadat Google tools met artificiële intelligentie voor het maken van games had aangekondigd. Woensdag, voor de opening van Wall Street, veerde het met ongeveer 7% op na de publicatie van de recensies. De marktkapitalisatie van de groep bedraagt ongeveer 38 miljard dollar.
Acht jaar ontwikkeling en een ongezien budget
GTA VI geldt als de duurste videogame uit de geschiedenis. Analisten schatten de kosten op 1 tot 1,5 miljard dollar, maar Rockstar heeft nooit een bedrag bekendgemaakt en ontkent alleen ramingen van meer dan 1,5 miljard. Het personeelsbestand geeft een idee van de omvang van het project: volgens Bloomberg telde de studio in augustus 2026 4.711 werknemers, verspreid over 12 kantoren, tegenover 2.441 in 2018.
Het uitgebreide artikel van Jason Schreier (Bloomberg) over de ontwikkeling schetst een chaotisch parcours. Het project ging in 2015 van start onder de codenaam “Project Americas”, aanvankelijk met de ambitie om uitgestrekte gebieden in Noord- en Zuid-Amerika te bestrijken, maar werd later toegespitst op Miami. Daarna werd bijna de volledige studio ingezet voor Red Dead Redemption 2, dat in 2018 verscheen, en pas eind 2019 lagen de grote lijnen van het verhaal vast. Rob Nelson, een van de drie ontwikkelingsverantwoordelijken, spreekt over een “donkere periode”: een onduidelijke visie, de pandemie die motion capture onmogelijk maakte, een aanwervingsgolf die de interne communicatie bemoeilijkte en het vertrek van senior designers. Het gedeelde leiderschap van Rob Nelson, Phil Hooker en Aaron Garbut kreeg intern kritiek omdat het tot besluiteloosheid zou leiden. Volgens Nelson was er voor het uitstel “niet één dramatische oorzaak”, maar was de werklast voor de niet-speelbare personages “verschrikkelijk”. Rockstar opende daarom in Los Angeles een studio die zich uitsluitend daarop toelegt.
Na de onthullingen over de werkweken van 100 uur die tijdens de ontwikkeling van Red Dead Redemption 2 werden opgelegd, liet de directie de teams weten: “we zullen deze game niet afwerken door te crunchen”. Jennifer Kolbe, hoofd publishing, erkent dat niet alles perfect is verlopen. Sinds 2024 moeten werknemers vijf dagen per week op kantoor aanwezig zijn, een regel die met veiligheidsredenen wordt verantwoord.
80 dollar, een nieuwe prijsklasse voor de sector
Met een prijs van 80 dollar voor de standaardeditie (€79,99 in België) en 100 dollar voor de Ultimate Edition kost GTA VI 20 dollar meer dan GTA V in 2013 en 10 dollar meer dan de meeste huidige AAA-producties. Strauss Zelnick verdedigt die keuze: “De reële kostprijs van een AAA-game ligt vandaag veel lager dan 20 jaar geleden. De prijzen zijn de inflatie niet gevolgd.” Volgens analisten kunnen slechts enkele titels zich zo’n prijs veroorloven en vormt GTA VI een test voor de hele sector.
Ook de kosten van de hardware lopen op. Tegen alle verwachtingen aan het einde van een cyclus in zijn consoles duurder in plaats van goedkoper geworden: de PS5 Digital steeg in zes jaar van 399 naar 599 dollar en de versie met diskdrive van 499 naar 649 dollar, onder meer door de sterke stijging van de prijzen voor geheugenchips als gevolg van AI. Mat Piscatella, analist bij Circana, waarschuwt dat die “astronomische” prijzen het GTA-effect op de consoleverkoop kunnen afzwakken. Voor de fabrikanten staat er veel op het spel: volgens Newzoo daalde het aandeel van consoles in de inkomsten uit videogames in het Westen van 21,5% in 2015 naar 17,1% in 2025. Het bureau ziet GTA VI als de motor achter een ommekeer. De wereldmarkt doet het goed, met een verwachte omzet van 213,9 miljard dollar in 2026 (+6,1%), waarvan 46,9 miljard voor consoles.
Een kalender die uit angst werd leeggehaald
Concurrerende uitgevers gingen de datum uit de weg. Fable en Squadron 42 noemden GTA VI expliciet toen ze hun uitstel aankondigden, Lords of the Fallen II schoof door naar 2027 en de scenarist van Danganronpa grapte: “Ik zou geen tijd hebben gehad om de game te maken als ik GTA VI speelde.” Het resultaat was een herfst vol sterke releases, met 62 games die op 31 oktober een score van 85 of hoger hadden op Metacritic, een record, gevolgd door een leegte vanaf 19 november. “De releasedatum is een investeringsbeslissing: uitstel kost geld, maar kan lonen”, vat René Bienek (McKinsey) samen. Sensor Tower verwacht dat concurrerende games tijdens de lanceringsweek ongeveer 10% van hun publiek op sociale media verliezen.
De lancering heeft ook gevolgen buiten de sector. Volgens GameSquare overweegt 30% van de Amerikaanse werknemers verlof te nemen om te spelen en verwacht 42% minder productief te zijn. Het Amerikaanse leger biedt vier dagen verlof als bonus voor wie opnieuw dienst neemt, terwijl Logitech zijn 7.000 werknemers een betaalde vrije dag geeft. HR-platform Remote meet wereldwijd een stijging van 32% in het aantal verlofaanvragen voor deze donderdag. In België spreekt men van “conGTA”, zegt Tifenn Rizza met een glimlach. De uitbater van winkel New Games + in Vorst beschrijft een klantenpubliek van 25 tot 40 jaar “dat met de vorige GTA-games is opgegroeid”. PwC verwacht een piek in maaltijdbezorging en een toeristisch effect in Miami. Bart Spiegel van PwC denkt dat de game kijkers kan weglokken van videoplatforms, in die mate dat sommige bedrijven GTA zullen aanhalen om slechte cijfers in het eerste kwartaal van 2027 te verklaren. Forbes schat ten slotte dat GTA VI van Sam Houser, sinds 1998 voorzitter van Rockstar Games, een miljardair kan maken.
De blinde vlekken van een triomf
Dit succes komt er terwijl de sector volop met een werkgelegenheidscrisis kampt. De tracker van Amir Satvat telde op 20 oktober 10.977 geschrapte banen in de videogamesector in 2026, nu al meer dan de 9.197 van 2025. Tegen het einde van het jaar zouden dat er ongeveer 13.000 zijn. Electronic Arts sloot BioWare in oktober en ook Take-Two zelf ontsloeg aan de vooravond van de lancering personeel bij Firaxis (Civilization). Chad Habel, onderzoeker aan Adelaide University, wijst erop dat er elke week ongeveer 720 games op Steam verschijnen en dat de aandacht voor een handvol mastodonten het moeilijker maakt om nieuwe creaties te financieren.
Rockstar kreeg ook af te rekenen met grootschalige lekken. In september 2022 verspreidde hacker Arion Kurtaj 90 video’s van de game in ontwikkeling, wat de studio naar schatting ongeveer 5 miljoen dollar kostte. Hij pleitte op maandag 16 november, drie dagen voor de release, schuldig. In augustus 2026 werden nieuwe lekken van “CyberLeek” gekoppeld aan een speculatieve cryptomunt.
Ook het sociale klimaat blijft gespannen. Volgens Bloomberg ontsloeg de studio in oktober 2025 34 werknemers, voornamelijk Britten die actief waren op een Discord-server van de vakbond IWGB. Het bedrijf beroept zich op “ernstig wangedrag” wegens een risico op lekken, terwijl de werknemers daarin een poging zien om te voorkomen dat de vakbond de wettelijke erkenningsdrempel van 10% van het personeelsbestand haalt. Tijdens de zaak voor de arbeidsrechtbank van Glasgow bleek dat Rockstar al meer dan tweeënhalf jaar een informant op die server had. Van 12 november tot en met 26 november stemmen ruim 1.600 Britse werknemers over de erkenning van de vakbond. Daarmee zou die de grootste erkende vakbond in de Britse videogamesector worden.
België en de opmars van digitale games
Het ontbreken van een disk doet de discussie over het eigendom van videogames opnieuw oplaaien, zeker nu Sony heeft aangekondigd tegen 2028 met fysieke versies te stoppen. In België maakte federaal parlementslid Julien Matagne (Les Engagés) van de release gebruik om een resolutievoorstel in te dienen waarin hij pleit voor een gemeenschappelijk label en een gegarandeerde minimale levensduur voor digitale games. Hij verwijst naar het afsluiten van de servers van The Crew door Ubisoft en het Europese burgerinitiatief Stop Killing Games.
Het toekomstige onlineluik roept nog een andere vraag op waarmee België vertrouwd is: de Kansspelcommissie beschouwt bepaalde loot boxes al sinds 2018 als kansspelen. In een opiniestuk in La Libre wijzen onderzoekers van de KU Leuven (Ethics@KU Leuven en Digisoc) op microtransacties en mechanismen die aan gokken doen denken. Ze merken ook op dat de Europese Commissie in haar ontwerp voor de Digital Fairness Act voorstelt om betalende loot boxes voor minderjarigen te verbieden. Volgens gelekte interne gegevens zou GTA Online alleen al met zijn “Shark Cards” meer dan 5 miljard dollar hebben opgebracht.
Op de Belgische markt merkt David Verbruggen, directeur van de Video Games Federation Belgium, een stijging van de verkoop van PS5 en Xbox, zonder precieze cijfers te geven. Op de dag van de release heeft Take-Two nog geen officiële verkoopcijfers bekendgemaakt. De eerste cijfers zullen uitwijzen of de voorspellingen van de analisten kloppen.
