Krijgt de export van Belgische kleine en middelgrote ondernemingen een echte impuls? Dat is alvast de ambitie die Amazon, e-commercefederatie Becom en de Belgische staat onlangs hebben uitgesproken met de ondertekening van een charter. Het gezamenlijke doel is ambitieus: de gecumuleerde exportverkoop van kmo’s tegen eind 2030 boven de grens van €2 miljard tillen, goed voor gemiddeld €500 miljoen per jaar in de komende vier jaar!
Nu de Belgische binnenlandse markt een matige groei blijft vertonen, is internationale expansie voor Belgische ondernemingen een noodzakelijke groeimotor geworden. De cijfers uit de praktijk liegen er niet om. Volgens gegevens die in 2025 werden geregistreerd op Amazon.com.be, de webshop die in het najaar van 2022 werd gelanceerd, zijn daar ongeveer duizend Belgische kmo’s actief en verkoopt meer dan 90% van hen producten aan klanten buiten de landsgrenzen.
Vorig jaar boekten al die ondernemingen samen een exportomzet van meer dan €400 miljoen en verscheepten ze wereldwijd meer dan 10 miljoen producten. Dat droeg ook bij tot het behoud of de creatie van meer dan 3.000 directe en indirecte banen in België, benadrukt Amazon.
Is verkopen buiten de EU eenvoudiger?
Een grondigere analyse van die handelsstromen brengt echter een paradox aan het licht: exporteren naar landen buiten de Europese Unie blijkt vaak eenvoudiger en winstgevender dan producten verkopen binnen de eengemaakte markt. Hoewel meer dan drie kwart van de Belgische kmo’s op het platform aan Europese consumenten verkoopt, brachten die transacties binnen de EU slechts €190 miljoen op. De verkoop aan derde landen, voornamelijk op de Noord-Amerikaanse markt, was daarentegen goed voor €210 miljoen. Kortom, Belgische kmo’s op Amazon verkopen meer buiten dan binnen de EU.
Hoe valt die economische scheeftrekking te verklaren? Naast de taalbarrière speelt vooral de aanhoudende zware versnippering van de regelgeving tussen de 27 lidstaten van de Europese Unie een rol. Volgens Greet Dekocker, algemeen directeur van federatie Becom, vormt de complexiteit van grensoverschrijdende administratieve procedures binnen Europa inderdaad “een grote rem”, omdat de vele verschillende regels ondernemingen voortdurend tot aanpassingen dwingen, wat op de rendabiliteit weegt. “Internationaal uitbreiden is soms moeilijk en vergt tijd en kennis”, voegt ze eraan toe, “terwijl export net de enige groeisector is, omdat de binnenlandse markt stagneert”. “Soms is het moeilijker om binnen de EU te verkopen dan in de Verenigde Staten”, vat ze samen.
Een eenvoudig voorbeeld maakt dat duidelijk, zoals James Waterworth, Amazons directeur Europese publieke zaken, toelichtte bij de ondertekening van het driepartijenengagement onder de naam Amazon Export Pledge. Om kerstverlichting in verschillende Europese landen te kunnen verkopen, moet een handelaar in elke betrokken lidstaat afzonderlijk overeenkomsten afsluiten voor de recyclage van afgedankte elektrische apparatuur. De kosten om aan de regels te voldoen kunnen oplopen tot €5.000 per land, waardoor kleine verkoopvolumes helemaal niet meer rendabel zijn.
Iedereen zijn rol
Het succes van het driepartijenakkoord zal steunen op een duidelijke rolverdeling. Amazon stelt zijn AI-tools ter beschikking, onder meer om productpagina’s te optimaliseren en vertalingen en beeldcreatie te automatiseren. De logistieke dienst neemt dan weer opslag, levering en klantenservice voor zijn rekening, ondersteund door plannen voor een logistiek centrum in Farciennes, bij Charleroi. Het plan rust op drie pijlers: AI, logistiek en zichtbaarheid. Het maakt deel uit van de investering van €1 miljard in België over drie jaar die de Amerikaanse groep in 2025 aankondigde en die dus eind 2027 afloopt.
Côté Amazon, la mise en œuvre de cet engagement se fera sous la houlette d’un nouveau directeur général pour la Belgique. Le groupe a annoncé ce lundi 9 novembre la nomination de Yannick Van Heers à ce poste. Entré chez Amazon en 2018, il y a occupé plusieurs fonctions de direction, notamment dans les opérations logistiques, avant de piloter la stratégie du réseau de points de retrait et de retours pour la Belgique, les Pays-Bas et l’Allemagne. Il avait auparavant passé sept ans chez AB InBev. Parmi ses priorités, il cite l’aide aux PME belges, avec l’ambition de faire d’amazon.com.be « le tremplin permettant aux entreprises belges de vendre à travers toute l’Europe et au-delà ».
Becom staat in voor de opleiding en strategische begeleiding van ondernemers. De federale regering garandeert ten slotte eerlijke concurrentie door daarvoor op Europees niveau te pleiten. Ze zal ook een structurele dialoog opzetten tussen de overheid, Becom, digitale ondernemers en marketplaces om de grensoverschrijdende obstakels voor ondernemers weg te werken.
Minister van Economie David Clarinval wees nogmaals op die noodzaak en verwees naar recente douanecontroles op de luchthaven van Zaventem. Daar bleek meer dan 50% van de pakjes afkomstig van goedkope Chinese platforms zoals Temu niet aan de Europese normen te voldoen.
Een eerlijke markt
“Eerlijke concurrentie volstaat niet. We moeten onze ondernemers ook de nodige instrumenten en kansen bieden om te slagen”, benadrukt hij. Volgens hem is dit protocolakkoord een concrete stap in die richting, omdat het publieke en private partners samenbrengt. Zo kunnen ondernemingen die soms “opgesloten” zitten internationaal uitbreiden, hun omzet laten groeien en hun concurrentievermogen verbeteren.
Staat hij dan open voor Chinese platforms? Een speler als Temu is momenteel alvast “niet in staat om het kader voor een eerlijke markt te respecteren”, haalt hij uit. Amazon heeft zich daarentegen geëngageerd om een hele reeks regels na te leven die de markt eerlijk moeten houden. “Daarom onderteken ik. Anders zou ik het niet doen.”
Kmo’s als ruggengraat van de economie…
Amazons Export Pledge komt op een scharniermoment voor Belgische ondernemingen die in het buitenland willen groeien. Kmo’s vertegenwoordigen 99,8% van alle ondernemingen in de EU en stellen 66% van de werknemers in de Belgische privésector te werk. Daarmee vormen ze de ruggengraat van de economie van het land. Het engagement wil ook aansluiten bij het Belgische federale actieplan “E-Commerce+” en het “Kmo-plan 2026” van minister van Middenstand, Zelfstandigen en Kmo’s Éléonore Simonet, waarin de nadruk ligt op opleiding rond onlinehandel.
“In 2025 gaven de Belgen €18,3 miljard uit aan onlineaankopen en meer dan 9 op de 10 mensen deden minstens één aankoop via het internet. Onlinehandel maakt vandaag onmiskenbaar deel uit van het dagelijkse leven in België. Wij willen ervoor zorgen dat onze kmo’s de kansen van dit groeiende verkoopkanaal kunnen benutten”, legt de liberale minister uit. “Kmo’s staan centraal in ons economische concurrentievermogen en we moeten ervoor zorgen dat ze over de nodige middelen beschikken om de concurrentie in de digitale economie aan te gaan. Dat is precies het doel van dit protocolakkoord.”
Die commerciële aanwezigheid is zichtbaar in elk van de drie Gewesten, al tekenen zich volgens de gegevens van Amazon regionale specialisaties af. Vlaanderen is op het platform de belangrijkste Belgische exportregio, met meer dan €230 miljoen aan internationale verkoop, dankzij een dynamisch netwerk van verkopers en een sterke handelstraditie. Wallonië zet zijn opmars voort met een exportvolume van meer dan €125 miljoen, gedragen door een dicht netwerk van ambachtslui, lokale producenten en industriële ondernemingen die via digitale kanalen nieuwe afzetmarkten vinden. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is ten slotte goed voor meer dan €50 miljoen aan internationale verkoop. De hoofdstad onderscheidt zich vooral door een ecosysteem van stedelijke innovators die zich richten op niches met een hoge toegevoegde waarde, onder meer in sectoren rond ecologische verantwoordelijkheid.
…en waarvan het groeipad radicaal kan veranderen
Platforms zoals Amazon kunnen het groeipad van jonge ondernemingen grondig veranderen. De Brusselse kmo Bambaw Group kan daarvan meespreken. Het bedrijf werd opgericht door twee broers, ontwerpt afvalvrije alternatieven zoals bamboerietjes en kon van bij de start de wereldmarkt aanboren. Zoals Maxime de Hemptinne, medebestuurder van het bedrijf, uitlegt, beschikt een kleine Brusselse onderneming die zo’n specifiek product verkoopt niet over de financiële of logistieke middelen om in verschillende landen fysieke winkels te openen. Dankzij wereldwijde digitale tools kreeg het bedrijf meteen internationale zichtbaarheid bij miljoenen kopers. Voor deze ondernemers was export niet het eindpunt van een lang groeiproces, maar vanaf de eerste dag van hun commerciële activiteit een operationele realiteit.
Door technologie, opleiding en regelgeving samen te brengen, geeft dit partnerschap een nieuwe invulling aan exportondersteuning en positioneert het e-commerce als een belangrijke hefboom voor de economische soevereiniteit van België.
