Na zes jaar afwezigheid heeft België opnieuw van zich laten horen op het wereldkampioenschap koffiebranden tijdens de vakbeurs World of Coffee 2026 in Brussel. Op 27 juni kroonde de Belg Benjamin Brassart zich tot wereldkampioen, een prestigieuze titel die de groeiende populariteit van specialty coffee onderstreept. Dat premiumsegment van de koffiemarkt focust op kwaliteit, smaak, traceerbaarheid en nauwe samenwerkingen met koffieproducenten.
De overwinning komt amper twee jaar nadat Brassart samen met zijn partner Benoît Desmaretz Boo Coffee Roasters oprichtte, een onafhankelijke koffiebranderij in de industriële wijk van Anderlecht. Met zorgvuldig geselecteerde bonen van geëngageerde producenten wist hij nationale kampioenen uit de hele wereld achter zich te laten.
Volgens Thomas Wyngaard, oprichter van OK Coffee Studio en consultant gespecialiseerd in specialty coffee voor de horecasector, betekent de wereldtitel meer dan alleen een persoonlijke bekroning. “Dankzij deze internationale erkenning krijgt specialty coffee een sterkere stem binnen de Belgische horecamarkt.”
“Specialty coffee sluit perfect aan bij de huidige slowfoodtrend, waarin lokale producten, transparantie en een eerlijke vergoeding voor producenten centraal staan. Het weerspiegelt de waarden van deze tijd”, zegt Maxime Lemploy, consultant groene koffie bij Cuprima, de specialty coffee-divisie van de Belgische koffie-importeur Efico.
Specialty coffee blijft bovendien een nicheproduct. De hoge kwaliteitseisen en het arbeidsintensieve productieproces maken de koffie veel zeldzamer dan conventionele koffie. Volgens Lemploy onderscheidt specialty coffee zich vooral door zijn smaak én de volledige traceerbaarheid van de boon. “We horen er steeds vaker over, en dat is positief. Dankzij die traceerbaarheid kunnen we het volledige verhaal achter elke koffieboon vertellen.”
Volgens Thomas Wyngaard, oprichter van OK Coffee Studio en consultant voor specialty coffee in de horecasector, reikt de invloed van specialty coffee verder dan de niche zelf. “Specialty coffee zet vandaag de toon. Het beïnvloedt de uitstraling, de storytelling en zelfs het taalgebruik van conventionele koffiemerken.” Hoewel de beweging de marketing van de bredere koffiesector mee vormgeeft, blijft haar economische impact voorlopig beperkt.
Een markt die blijft groeien
“De algemene koffiemarkt is nog lang niet verzadigd. Die groeit vooral mee met de economie, terwijl specialty coffee wereldwijd een veel sterkere groei kent, ook al vertegenwoordigt het vandaag slechts ongeveer 2 procent van de totale koffiemarkt”, zegt Lemploy.
In België maakten pioniers zoals OR Coffee en Caffenation specialty coffee bekend bij het grote publiek. De importeur Cup-A-Lot, die later na de overname door Efico werd omgedoopt tot Cuprima, speelde daarin eveneens een belangrijke rol.
“De groei van gespecialiseerde koffiebars zet zich nog altijd voort, vooral in Brussel en Antwerpen, maar ook in Gent en Wallonië”, zegt Lemploy. Thomas Wyngaard bevestigt die trend. “Op dit moment zien we geen zaken die de deuren moeten sluiten.”
“Buurtcafés zijn niet langer de enige plekken waar mensen samenkomen. Koffiebars spelen in op de vraag van een nieuwe generatie die op verschillende momenten van de dag wil afspreken in een alcoholvrije omgeving, vaak met een kwalitatief beter product”, zegt Thomas Wyngaard. Volgens hem heeft ook de coronapandemie die evolutie versneld.
De opmars van specialty coffee biedt niet alleen kansen voor koffiebranders, gespecialiseerde koffiebars en consumenten, maar ook voor de producenten aan het begin van de keten. Zij kunnen kwaliteitskoffie immers verkopen tegen prijzen die aanzienlijk hoger liggen dan de wereldmarktprijs voor conventionele koffie.
Toch zal specialty coffee volgens Maxime Lemploy altijd een niche blijven. “Producenten zullen ook conventionele koffie blijven verkopen, omdat ze elke oogst maximaal willen valoriseren. Elke koffie heeft zijn plaats. We zullen nooit evolueren naar een markt met uitsluitend specialty coffee.”
Thomas Wyngaard verwacht wel een verdere polarisatie van de markt. “Je krijgt steeds meer een tweedeling: aan de ene kant goedkope massakoffie en aan de andere kant hoogwaardige specialty coffee. Het middensegment zal steeds kleiner worden.”
De Verenigde Staten lopen voorop
Voorlopig zijn het vooral de Verenigde Staten die die evolutie aansturen. Uit een recente studie van de Specialty Coffee Association, de organisator van de World of Coffee-beurzen, blijkt dat 47 procent van de Amerikaanse volwassenen dagelijks specialty coffee drinkt. Daarmee is specialty coffee er populairder geworden dan traditionele koffie, die nog door 42 procent van de volwassenen dagelijks wordt gedronken.
Die trend is nog duidelijker zichtbaar bij jongvolwassenen tussen 25 en 39 jaar. “In de Verenigde Staten is cold brew intussen de standaard”, zegt Wyngaard. “In Europa kiezen consumenten nog vooral voor een iced latte of een ijskoude cappuccino.”
Concrete consumptiecijfers voor België zijn er voorlopig niet. Door het grote aantal spelers op de markt is het moeilijk om de evolutie exact in kaart te brengen, waardoor de sector zich vooral baseert op signalen uit het terrein. “We merken wel dat de verkoop van specialty coffee jaar na jaar blijft groeien”, zegt Maxime Lemploy. Ook de markt consolideert stilaan. “Steeds meer importeurs van specialty coffee worden overgenomen door traditionele koffie-importeurs”, aldus Lemploy.
Volgens Thomas Wyngaard brengt die evolutie ook uitdagingen met zich mee. “Aandeelhouders moeten beseffen dat je op specialty coffee niet dezelfde financiële logica kunt toepassen als op conventionele koffie. Vandaag zien we dat specialty coffee vooral wordt geïntegreerd als aanvulling op het klassieke aanbod. Hoe de markt zich verder zal ontwikkelen, is moeilijk te voorspellen, net zoals de impact van de klimaatverandering op de koffiesector.”
