Toon Haverals is moeilijk in één vakje te plaatsen. Hij is opgeleid als burgerlijk ingenieur architect, actief als investeerder en ontwikkelaar, CEO van LIFE, medeoprichter van ICI, maar vooral: iemand die vastgoed ziet als maatschappelijk instrument.
‘Ik ben van opleiding ir. architect, maar vrij snel geëvolueerd richting vastgoedontwikkeling, investeren en ondernemen’, zegt Haverals. ‘enerzijds was ik ervan overtuigd dat er veel betere architecten zijn dan ikzelf, maar anderzijds merkte ik vooral dat ik op die manier meer impact kon maken op de wereld. Ik probeer na te denken over relevantie: hoe maak je de wereld beter met wat je bouwt. En hoe kan je een positieve impact realiseren op de levenskwaliteit van zoveel mogelijk mensen. Dat klinkt misschien wollig, maar zo probeer ik elke ochtend uit bed te komen.’
Ondernemingen
LIFE specialiseert zich in reconversieprojecten. Vaak complexe, grootschalige gebouwen met een sterke stedelijke verankering, waarbij niet alleen economische waarde, maar ook sociale meerwaarde centraal staat. Projecten vertrekken minder vanuit architecturale spektakelwaarde en meer vanuit de vraag wat een plek kan betekenen voor haar gebruikers en voor de stad errond. Parallel bouwde hij samen met Tim Goes ICI uit: een hospitality concept dat inzet op kleinschalige natuurverblijven met een uitgesproken sociale missie. ICI ontwikkelt en baat duurzame retreats uit (zoals ICI in the Trees, ICI at the Stables en recent ICI On the Water) waarbij architectuur, landschapsintegratie en gedeelde infrastructuur samen gaan. Een soort beperkt clusters van cabins die bewust ruimte laten voor natuur, ontmoeting en maatschappelijke experimenten.
Maatschappelijke waarde
Haverals’ positie maakt hem atypisch in de vastgoedwereld. Bij ICI is hij zelf architect, bij LIFE positioneert hij zich bewust anders. ‘Bij LIFE ben ik het klankbord van de architect. Ik zoek altijd de beste mensen om mee samen te werken, omdat je verder geraakt door andere perspectieven. Mijn rol is kijken hoe je naast financiële ook de meeste maatschappelijke meerwaarde met een project kan realiseren. Dat gaat vaak veel verder dan een gevel.’
Sociaal weefsel
Bij ICI leest Haverals letterlijk de impact van zijn werk terug. ‘Je leest de gastenboeken en ziet wat een plek met mensen doet. Wij trachten echter nog een stapje verder te gaan door een stuk sensibilisering te integreren in onze projecten: impact van korteketeneconomie in voeding (ICI at the Stables), het creëren van bufferbekkens om te vermijden dat rivieren buiten hun oevers treden (ICI on the Water), kastelen of erfgoed integreren in projecten en mensen bewust maken van het belang van behoud van deze getuigen uit het verleden,… .
‘Met LIFE denken we vooral na over hoe we mensen met verschillende achtergrond kunnen laten samenleven en actief segregatie kunnen tegengaan ten voordele van inclusie.’ Een van de projecten waar hij het meest trots op is, is een reconversie van een oud universiteitsgebouw in Luik tot co-livingproject. ‘We hebben daar mensen van 22 tot 72 jaar laten samenleven, met meer dan 20 nationaliteiten. De burgemeester dachten bij de officiële opening dat we acteurs hadden ingehuurd, omdat iedereen er zo gelukkig bijliep. Maar dat waren gewoon bewoners. Dat toont wat mogelijk is als je niet bouwt voor één type mens.’ Dat is volgens hem een structureel probleem in de maatschappij. ‘De grootste bedreiging vandaag is vicieuze cirkel van denkbeelden waarin sociale media ons capteert en we ons enkel dreigen te omringen met mensen die denken zoals wij. Vastgoed kan net het tegenovergestelde doen: mensen met verschillende achtergronden samenbrengen. Stenen kunnen letterlijk sociale structuren creëren.’
Kritiek op klassieke vastgoedlogica
Zijn visie staat haaks op klassieke vastgoedontwikkeling in België. ‘We bouwen vandaag nog altijd alsof de wereld dezelfde is als vijftig jaar geleden. Maar de definitie van een gezin verandert, de samenleving verandert, het klimaat verandert. Er zijn zoveel maatschappelijke verschuivingen die niet vertaald worden in hoe we bouwen.’ Volgens Haverals ligt het probleem niet in techniek, maar in perspectief. ‘We denken te vaak vanuit ons eigen referentiekader. Als je eens rond je kijkt en gewoon eens luistert naar mensen met een andere basisideologie, zie je dat de realiteit net iets gekleurder of genuanceerder is dan vanuit je eigen kader zou kunnen uitschijnen. Als we dat meer zouden doen, zouden we mogelijks betere en creatievere oplossingen vinden voor de wereld van morgen.’
Human scale
Bij ICI vertaalt die visie zich in een bewust kleinschalig model. ‘We gaan nooit meer dan vijfentwintig cabins op één locatie zetten. Het moet een unieke ervaring blijven, geen schaalproduct.’ Bij LIFE ligt dat anders. ‘Daar heb je schaal nodig als middel, niet als doel. Schaal maakt optimalisatie mogelijk, maar we zoeken altijd naar ‘human scale’. Je creëert structuren in structuren: kleinere leefgroepen in grotere gehelen. Zo behoud je menselijke maat, zelfs in grotere projecten waardoor mensen hun identiteit niet verliezen.’
Portus Gent
Ook in de recente overname van de Portus-site in Gent door LIFE, een iconische, betonnen toren in het stadscentrum, kadert in een breder kader. ‘Het is een unieke mastodont, de enige echte toren in Gent. Wij doen bewust veel reconversie van bestaande structuren, omdat daar verhalen in zitten. Dat vinden wij net iets leuker dan tabula rasa bouwen.’ De ambitie reikt echter een stuk verder dan een klassieke vastgoedontwikkeling. ‘We willen ook iets teruggeven aan de stad. Samen met Piet Oudolf plannen we een unieke publieke tuin. Een park met wereldallure voor de Gentenaar.’ De oplevering wordt verwacht in 2029.
Zorgtoerisme en maatschappelijke impact
Bij ICI wordt die maatschappelijke rol nog explicieter. Haverals spreekt bewust over zorgtoerisme, maar niet als marketinglabel. ‘Het gaat niet om een nichemarkt, maar om sensibilisering. Niet enkel mensen in een bos plaatsen, in de natuur, maar tevens trachten te confronteren met maatschappelijke themas.’ Hij denkt daarbij expliciet in omgekeerde logica’s. ‘Vroeger isoleerden we mensen die we ‘moeilijk’ vonden, vaak letterlijkin het bos: ouderen, asielzoekers, mensen met beperkingen. En dan deden we onze ogen dicht. Ik wil net nadenken over hoe je die mensen opnieuw integreert in de maatschappij.’ Concrete ideeën zijn radicaal maar doordacht: asielzoekers laten koken voor gasten en mensen culinair laten reizen, ouderenzorg combineren met betaalbare student housing, mensen zonder zorgachtergrond in contact brengen met zorgcontexten. ‘Maar laagdrempelig. Menselijk.’ Zelfs kleine ingrepen zijn voor hem betekenisvol. ‘We mogen ons niet verstoppen achter de globale geopolitieke leiders. Elk van ons kan een impact realiseren, hoe klein ook. De combinatie van al die kleine initiatieven kunnen change induceren. Iets met een steen en een rivier.’’
Schaal en investeerders
ICI is operationeel erg rendabel op basis van de huurinkomsten (je moet steeds een aantal maanden op voorhand boeken om je cabin te reserveren….) , maar daarnaast is er nog een bijkomende structurele meerwaarde: ‘Je bouwt een merk. Op termijn creëer je schaal, en schaal heeft waarde. Los van de huurinkomsten bouw je een portfolio die als geheel economische waarde krijgt.’ Toch is groei geen doel op zich. ‘Wij doen geen quick wins. Wat we doen moet geloofwaardig zijn. Vastgoed dat te snel gaat, is meestal niet het beste vastgoed.’ Met nieuwe aandeelhouders aan boord wordt echter wel de gewenste gecontroleerde expansie onderstreept: ‘Dirk en Bert brengen financiële backbone en nieuwe perspectieven, wat super verrijkend is. Maar het DNA zal kern niet veranderen.’
Investeerders overtuigen blijkt minder moeilijk dan vaak gedacht. ‘Je moet vooral de juiste mensen aanhaken. Voor vastgoed dat bij uitstek een lange termijn horizon heeft, is het belangrijkste om samenwerkingen te baseren op warme menselijke relaties en gedeelde waarden. De klik moet er zijn om samen een mooi verhaal te schrijven….’
Internationale expansie
Terwijl LIFE al meer dan 10 jaar internationaal actief is, kijkt Haverals met ICI voorlopig vooral vanuit nieuwsgierigheid naar het buitenland. ‘Andere natuur, andere contexten en culturen, andere elementen om rekening mee te houden. Dat is inspirerend.’ Hij ziet geen identiteitsrisico. ‘Als je groeit en geloofwaardig blijft, versterkt dat je DNA. Hoe meer verschillende manieren je levenskwaliteit kan creëren, hoe sterker je bedrijf wordt. Dat verhoogt ook de waarde.’ Concrete plannen zijn nog niet publiek. ‘Maar we bekijken momenteel een aantal concrete pistes.’ Wij zijn alvast benieuwd.
