In Parijs vindt momenteel Parcours des Mondes plaats, een internationale beurs voor niet-Europese kunst. Achter het evenement zit een opvallende Belgische connectie. De beurs is eigendom van Tribal Art Management, een Brussels bedrijf onder leiding van advocaat Yves-Bernard Debie.
Parcours des Mondes viert dit jaar zijn 25e editie en brengt 48 internationale galeries samen in Parijs. Zes daarvan zijn Belgisch. De beurs richt zich op kunst uit verschillende continenten en geldt als een belangrijke internationale ontmoetingsplaats voor verzamelaars en handelaars. Tribal Art Management is gevestigd in Brussel en maakt samen met Primedia deel uit van Tribal Media. Primedia geeft het driemaandelijkse Tribal Art Magazine uit. Het tijdschrift werd in 1994 opgericht onder de naam Le Monde de l’Art Tribal.
Aan het hoofd van de groep staat Yves-Bernard Debie. De Brusselse advocaat vertegenwoordigt verzamelaars, handelaars en galeriehouders die gespecialiseerd zijn in niet-Europese kunst. In 2025 kreeg hij ook erkenning vanuit Frankrijk. De Franse minister van Cultuur Rachida Dati benoemde hem tot ridder in de Orde van Kunsten en Letteren.
Volgens Debie beleeft Parcours des Mondes dit jaar een bijzonder sterke editie. “Deze editie van 2026 is de beste van het voorbije decennium”, vertelt hij aan Forbes in Parijs. Ook de deelnemende handelaars zijn volgens hem tevreden over de verkoop. “De handelaars vertrouwden ons toe dat ze goede zaken hadden gedaan.”
Volgens Debie is er bovendien geen gebrek aan belangstelling van verzamelaars. Het knelpunt bevindt zich eerder aan de aanbodzijde van de markt. “De markt voor kunst uit verre culturen floreert.” Volgens hem zijn er voldoende geïnteresseerde kopers, maar komen belangrijke werken minder vaak op de markt. “Het probleem ligt niet bij de kopers, maar bij het aantal belangrijke werken dat de markt hun kan aanbieden.”
Volgens Debie heeft de teruggave van kunstwerken aan hun gebieden van herkomst de kunstmarkt nooit geschaad. Werken uit privécollecties blijven volgens hem bovendien grotendeels buiten schot. Anders ligt dat bij openbare museumcollecties. Daar stelt hij de invloed van de uitvoerende macht op collecties die in principe onvervreemdbaar zijn ter discussie.
België vormt volgens Debie al lange tijd een belangrijke voedingsbodem voor verzamelaars, en dat binnen uiteenlopende kunstdomeinen. “Onze landgenoten, opgesloten in dit kleine land, droomden van andere oorden.” Volgens hem speelt niet-Europese kunst in op dat verlangen naar andere werelden en culturen. De tentoonstelling Africa Legacy, georganiseerd door galeriehouder Didier Claes in Brussel, illustreert die belangstelling. Zowel klassieke als hedendaagse Afrikaanse kunst weet volgens Debie Belgische verzamelaars te overtuigen.
Ook Tribal Art Magazine speelt volgens hem een belangrijke rol binnen die verzamelaarswereld. “Elke dag ontmoet ik op Parcours des Mondes mensen die een werk hebben gekocht nadat ze het magazine hadden gelezen.” Ook zijn eigen passie voor niet-Europese kunst ontstond via het tijdschrift. Eerst ontdekte hij de kunst van Oceanië, daarna die van Afrika en uiteindelijk die van de Amerika’s. “Zonder het blad was ik nooit verzamelaar geworden.” Die passie bracht hem er uiteindelijk toe zelf de leiding over het magazine op zich te nemen.
De hand van de maker
Drie Belgische evenementen krijgen een centrale plaats tijdens Parcours des Mondes 2026. De gevestigde Parijse galeriehouder Bernard Dulon nodigde beeldhouwer en verzamelaar Jan Calmeyn uit Sint-Niklaas uit. Hij presenteert een zestigtal werken uit zijn collectie. De tentoonstelling kreeg de titel De hand van de maker en omvat stukken uit Congo, Gabon en Kameroen.
In galerie Gradiva toont kunstenares Barbara De Pauw haar foto’s van meditatief licht onder de titel Continuum. Die worden gecombineerd met Afrikaanse werken, geselecteerd door kunsthistoricus en galeriehouder Bernard de Grunne. Hij volgde zijn opleiding aan Yale. Samen worden de werken gepresenteerd onder de titel Meesterhanden.
Met Africa Legacy – Wieg van de kunst krijgt Parcours des Mondes bovendien een Belgisch vervolg. De tentoonstelling vindt plaats in Espace Vanderborght in Brussel en werd samengesteld door galeriehouder Didier Claes. Het project krijgt steun van de stad Brussel en het Congolees Cultureel Centrum.
Africa Legacy brengt 170 klassieke en 90 moderne en hedendaagse werken samen. Ze komen uit private en institutionele collecties, maar ook rechtstreeks uit kunstenaarsateliers. Daarmee wil Claes zijn eigen “denkbeeldige collectie” vormgeven.
De tentoonstelling omvat onder meer oude werken uit de Nok-, Djenné- en Tellemculturen. Sommige daarvan werden herontdekt in de depots van het AfricaMuseum in Tervuren. Daarnaast is er werk van moderne en hedendaagse kunstenaars als Malik Sidibé, Chéri Samba en Joana Choumali. Ook Romuald Hazoumè en Omar Victor Diop maken deel uit van de selectie.
Klassieke en hedendaagse Afrikaanse kunst worden daarbij bewust niet als twee afzonderlijke werelden gepresenteerd. De tentoonstelling wil juist aantonen hoe beide met elkaar verbonden zijn. “Er bestaat niet zoiets als oude kunst tegenover hedendaagse kunst. Er is een continuïteit”, benadrukt Didier Claes.
Tot slot zijn ook verschillende andere Belgische galeries vertegenwoordigd op Parcours des Mondes. Egyptoloog Jacques Billen runt sinds 1988 galerie Harmakhis op de Brusselse Zavel. Hij presenteert onder meer een faience oesjabti van Neferibrêsaneith. Daarnaast toont hij een hoofd van Harpocrates in obsidiaan. Harpocrates stelt de Egyptische god Horus als kind voor en is de zoon van Isis en Osiris.
Adrian Schlag brengt een selectie werken uit Ivoorkust samen, waaronder een Baoulé-dansmasker. De Brusselse galeriehouder Frank van Craen presenteert belangrijke stukken van de Antwerpse verzamelaar Philippe Vanderpoorten. Serge Schoffel kiest dan weer voor een tentoonstelling die volledig in het teken staat van etnografische kunst.
