Op de 29e editie van Paris Photo vieren acht Belgische exposanten de tweehonderdste verjaardag van de fotografie.
Paris Photo is de eerste beurs die de tweehonderdste verjaardag van de fotografie viert, aldus directeur Florence Bourgeois en artistiek directeur Anna Planas. Ze blikt terug op de geschiedenis van de fotografie en de transformaties die het medium heeft doorgemaakt. Maar liefst acht Belgische exposanten tekenden present: de Antwerpse galeries Fifty One, Ibasho, Keteleer, Stieglitz en Sofie van de Velde, de Brusselse galeries Hangar en Hopstreet, en de Gentse deelnemers Kristof de Clercq en Art Paper, uitgever van kunstboeken.
Paul de la Marandais, directeur van Hangar, een galerie aan het Kasteleinsplein, werkte rond het thema van het verleden en transformaties. “Drie van de vier kunstenaars die we tonen, leggen zich toe op analoge technieken.” Zo grijpt de Belg Antoine de Winter terug naar technieken uit de begintijd van de fotografie, zoals ambrotypie, cyanotypie en anthracotypie, waarbij hij natuurlijke elementen verwerkt. Aan de kust verzameld zout, gesteente of gletsjerroet worden fotografische middelen die het geziene opnieuw tot leven brengen. Zelf noemt hij dit zijn “geologische fotografie”. Voor zijn anthracotypieën op glas gebruikt hij met gelatine bereide bichromaatgom, die uithardt bij contact met licht, waarna hij zijn bronzinepigment met een penseel aanbrengt. Op zijn cyanotypieën worden de landschapsfragmenten door de toevoeging van bladgoud herinneringsfragmenten, waarbij het materiaal het verleden verbeeldt.
Verdwijning, utsuroi en sarcofagen
De beurssectie Voices staat in het teken van “verdwijning”. Fotografie bewaart wat zonder haar verdwenen zou zijn, maar haar traditionele vorm verandert door procedés die de grenzen van het medium verleggen. In die lijn toont de Luikse Léonard Pongo, die afwisselend in België en Congo woont, bij Kristof de Clercq zijn grootformaatwerken uit Untitled (Primordial Earth / Nyamulagira). Hij legt vast wat het menselijk oog niet kan zien. Landschappen die hij fotografeert met een camera die ultraviolette en infrarode straling opvangt, krijgen zo een bovennatuurlijk aanzien dat buiten het menselijke gezichtsveld ligt.
Ibasho, een Antwerpse galerie die zich al 11 jaar specialiseert in Japanse fotografie, presenteert tijdens haar 7e deelname aan Paris Photo hedendaagse en historische Japanse fotografen die allemaal in het buitenland wonen. Zo woont Naohito Ninomiya in Strasbourg, maar maakt hij zijn foto’s op minowashi-papier in Japan. De in Berlijn gevestigde Norio Takasugi wijdt een reeks aan zijn dorp Gotemba, aan de voet van de Fuji. Hideyuki Ishibashi woont in Lille en richt zijn lens op mijnsteenbergen. Toshio Shibata, een meester van de oude school, studeerde eind jaren 1970 fotografie aan KASK in Gent. Hij maakt zijn beelden van architectuur in het landschap met een 4 x 5-grootformaatcamera en werkt daarvoor samen met de Brusselse architect Laurent Ney.
Ikko Narahara, die in 2020 overleed, was nauw verbonden met het Japanse surrealisme van Shuzo Takiguchi. Hij richtte samen met meesters als Shomei Tomatsu het agentschap VIVO op en woonde in Frankrijk en de Verenigde Staten. Yumiko Izu, die in New York woont, ging tijdens de COVID-lockdown bloemen van waterlelies plukken in haar vijver en maakte er “fotogrammen” mee. In de donkere kamer dompelde ze de grootformaatfilm samen met de bloemen in een bak lauw water, waar die langzaam werd belicht. De term utsuroi verwijst naar deze geleidelijke overgang van de ene toestand naar de andere en suggereert dat alles vergankelijk is.
Tot slot heeft de jonge Sybren Vanoverberghe, geboren in Kortrijk in 1996, al een twintigtal tentoonstellingen op zijn naam staan. Bij Frederick Keteleer toont hij twee indrukwekkende reeksen. De eerste, MUSA, bestaat uit uv-prints op messing met beelden die in bananenkassen in Marokko zijn gemaakt. In de abstracte patronen zijn de sporen te zien van bladeren die tegen plastic zeilen en spankabels werden gedrukt. De tweede reeks, Cabinets, verkent de zalen van het voormalige Archeologisch Museum van Caïro, waar hij sarcofagen fotografeerde als liggende grafbeelden. Daarmee duikt de menselijke figuur voor het eerst op in zijn werk. De reeks Cabinets is opgenomen in het bijzonder fraai vormgegeven en pas verschenen overzichtswerk INDEX, samen met een andere reeks, Grey Card Gray. Die is geïnspireerd op landschappen en architecturale overblijfselen in Jordanië en Egypte, monumenten uit het Sovjettijdperk in Bulgarije en natuurlijke reliëfs in Zuid-Afrika, waarbij geologie, politiek en herinnering elkaar kruisen.
