In Gent zet het MSK vrouwelijke kunstenaars centraal in de kunstgeschiedenis. Getiteld Onvergetelijk. Vrouwelijke kunstenaars van Antwerpen tot Amsterdam, 1600–1750, wil een nieuwe tentoonstelling van internationale omvang een belangrijke blinde vlek wegwerken: de beslissende rol die vrouwelijke kunstenaars speelden in het artistieke leven van de Lage Landen in de 17e en begin 18e eeuw.
Iedereen kent Johannes Vermeer, Antoon van Dyck of Peter Paul Rubens. Maar weinigen kunnen een vrouwelijke schilder uit die tijd noemen. Toch waren er veel vrouwen die uitblonken in de portretkunst, het stilleven of de historiestukken, en qua talent niet onderdeden voor hun mannelijke collega’s, terwijl ze zich in een artistieke wereld bewogen die hen niet erg gunstig gezind was. Deze artiesten, die lange tijd in de schaduw van de kunstgeschiedenis stonden, krijgen eindelijk de erkenning die ze verdienen. De tentoonstelling Onvergetelijk geeft hen een gezicht en een naam.
Tussen 1600 en 1750 namen vrouwen volop deel aan de artistieke bloei van de voormalige Nederlanden, een regio die tegenwoordig overeenkomt met België en Nederland. Schilderessen, graveersters, beeldhouwers, tekenaressen, kantwerksters of knipkunstenaressen: ze droegen bij aan een visuele cultuur waarvan de invloed tot op heden voelbaar is.
Maar hoewel hun tijdgenoten hen kenden en waardeerden, heeft de klassieke kunstgeschiedenis, achteraf opgebouwd, hen grotendeels gewist. Hun namen verdwenen geleidelijk, hun werken werden aan mannen toegeschreven, en hun rol in de creatieve economie werd geminimaliseerd.
Meer dan veertig kunstenaars
Onvergetelijk, dat het resultaat is van meer dan twee jaar onderzoek, is één van de eerste grote tentoonstellingen die volledig gewijd is aan de rol en de betekenis van vrouwen in de kunsten van de ‘lange 17e eeuw’ in deze regio. De curatoren hebben werken verzameld van meer dan veertig actieve kunstenaars tussen 1600 en 1750 en tonen het volledige scala van de visuele kunsten: schilderijen, gravures, beeldhouwwerken, textiel, kantwerken en knipwerken.
De tentoonstelling laat zien hoeveel vrouwen aanwezig waren in bijna alle artistieke disciplines en segmenten van de productie, ver van het margebeeld waartoe ze vaak zijn gereduceerd.
De tentoonstelling omvat emblematische namen uit die tijd zoals Michaelina Wautier, Louise-Hollandine van de Palts, Judith Leyster, Maria van Oosterwijck, Clara Peeters, Rachel Ruysch, Anna Maria van Schurman, Maria Sibylla Merian, Alida Withoos, Geertruydt Roghman, Maria Faydherbe, Margareta de Heer, Johanna Koerten, Johanna Vergouwen of Josina Margareta Weenix, maar ook anonieme artiesten, waaronder diegenen die de kostbare kantwerken van die tijd hebben vervaardigd. Samen vormen ze een andere kunstgeschiedenis van de “Lage Landen”, waar meesters niet langer uitsluitend mannen zijn.
Internationale samenwerking
Voor de organisatie van de tentoonstelling heeft het Gentse museum samengewerkt met het National Museum of Women in the Arts (NMWA) in Washington D.C., een pioniersinstelling in de waardering van vrouwen in de kunstgeschiedenis.
De tentoonstelling maakt deel uit van een onderzoeksprogramma waaraan het MSK zich al jaren wijdt om vrouwelijke kunstenaars voor het voetlicht te brengen. In 2018 maakte het museum al indruk met De Dames van de Barok, een tentoonstelling die de plaats van vrouwelijke kunstenaars in de Europese barokkunst bevroeg.
In 2024 lanceerde het museum ook een thematische rondleiding, Vrouwen in de kunst, waarmee het publiek werd uitgenodigd om de permanente collecties te herontdekken door een feministische en kritische lens. De huidige tentoonstelling is een belangrijke verdieping hiervan, die de rol van het museum als een actieve speler in de transformatie van het artistieke canon versterkt.
Onvergetelijk. Vrouwelijke kunstenaars van Antwerpen tot Amsterdam, 1600-1750
Van 7 maart tot 31 mei 2026
MSK Gent
