Nawell Madani is de rol van comédienne allang ontgroeid. De Brusselse, intussen Parisienne, herschrijft de dialogen, bewaakt het budget, produceert en regisseert voortaan — voor Netflix, en vooral voor zichzelf. Ze maakt zich bovendien op om Vorst Nationaal te vullen. Enkele jaren geleden opende ze in haar geboortestad ook haar eigen comedyclub: een plek om nieuw talent op te leiden én te blijven bouwen aan haar imperium.
Het interview begint met het achtergrondgeluid van een boormachine. “We hebben een infiltratieprobleem”, glimlacht Nawell Madani. Oftewel: het leven van een onderneemster. We zijn bij Le Nouvel Act, de stand-upclub die ze in Brussel heeft geopend, een plek die ze heeft gecreëerd zoals je een atelier wilt hebben: levendig en ruw. “Mijn reflex was vaak om te creëren wat ik niet kon vinden”, vat ze samen. Eerst haar eigen plek, daarna verhalen, een locatie, kansen voor anderen.
Ze lakt haar nagels terwijl ze praat, concentreert zich vervolgens op het gesprek en maakt het af in de auto, op weg naar Vorst Nationaal, waar ze in februari 2027 haar nieuwe show zal opvoeren. “Het verhaal van mijn leven”, zegt ze ironisch.
De zorg die ze aan haar uiterlijk besteedt, vloeit voort uit een contract. Haar toeschouwers komen in hele groepen aan, van top tot teen opgedirkt: “Ze zeggen tegen me: we willen je niet teleurstellen, we weten dat je alles uit de kast zult trekken voor ons.” Ze beantwoordt hun beleefdheid en maakt er een gedragsregel van. “We eren de mensen, de positie die ons is toevertrouwd en de plaats die we hebben ingenomen.”
Haar legitimiteit put ze uit een jeugd waarin ze elders naar haar eigen weerspiegeling zocht. “Ik keek naar The Fresh Prince of Bel-Air en de Cosby Show”, sitcoms uit de jaren 1990 die draaiden om zwarte Amerikaanse gezinnen. “Dat was mijn familie, ze waren net als ik.” Vandaag creëert ze de verhalen en plekken die toen voor haar als spiegel fungeerden.
“Ik heb al heel vroeg geleerd dat twee dingen me problemen zouden opleveren: mijn veelzijdigheid en mijn grote mond”
Haar parcours lijkt op een opeenvolging van verschillende etappes. Eerst de dans: met het spaargeld dat ze op haar achttiende had verzameld, vertrok ze naar New York en vervolgens naar Los Angeles om te trainen; daar deed ze mee aan de auditie voor Janet Jackson, waar tienduizend dansers streden om twaalf plaatsen. “Ik had vertrouwen in mijn talent, maar toen begon ik te twijfelen, want in de Verenigde Staten is het een veeleisende discipline. Ik ben teruggekomen en heb me ingeschreven bij een school.” Choreografie, seminars, televisie, stand-up en film volgden dezelfde volgorde: een poging die leidde tot een heroverweging en een gestructureerd leerproces als antwoord daarop.
De zin wordt met een glimlach uitgesproken en bevat een carrièretheorie: De markt wil mensen nu eenmaal graag in een hokje kunnen plaatsen. Nawell Madani was lange tijd degene die op de verkeerde plek terechtkwam met het juiste talent — zo deed ze auditie als danseres bij de rapper Diam’s, maar werd ze uiteindelijk geselecteerd om een “Latijns-Amerikaanse bombshell” te spelen. Ze presenteerde zich daarom als choreografe, om in de danswereld te blijven en tegelijkertijd de voorwaarden van haar optreden te kunnen handhaven. Ze studeerde marketing aan de EPHEC en vervolgens aan het INFAC om haar ouders gerust te stellen, en distilleerde daaruit een methode: “Ik beschouw mezelf, plat gezegd, als een product.” Door zichzelf van buitenaf te bekijken, hield ze stand in de jaren dat anderen haar terugbrachten tot een projectie.
Haar “grote mond” is haar ook duur komen te staan. Als choreografe van een artieste merkte ze op dat een bepaalde outfit de danseres niet goed stond en zei dat tegen haar, onder vier ogen. De zangeres waardeerde het, maar het team reageerde afwijzend: ze had zojuist het werk van de styliste onderuit gehaald. “Ik had er moeite mee mijn plek te kennen.” De les drong door, en ze verwoordde die glimlachend: “Ik heb geleerd mijn mond te houden en op het juiste moment te spreken.”
De rollen draaiden om op de dag dat zij stopte met uitvoeren en begon met beslissingen te nemen. Ze spreekt journalisten, fotografen of producenten meteen op informele voet aan: die onmiddellijke vertrouwdheid doet het formele protocol verdwijnen en dwingt iedereen om zichzelf te laten zien zoals hij of zij werkelijk is. Ze bepaalt de toon vanaf de eerste minuut en observeert de reactie, zowel op het werk als in het privéleven — zo deed ze het ook met de man die haar echtgenoot zou worden. “Ik neem mensen aan die weten waar ze naartoe willen. We zijn openhartig tegen elkaar, heel openhartig.” Haar films, die ze sinds haar eerste speelfilm samen met Ludovic Colbeau-Justin regisseert, houden zich aan deze ongeschreven regel. Ze kent de prijs van deze reputatie en betaalt die zonder morren. “In het begin ben je een rotwijf. Daarna erkennen ze dat je gelijk had.”
In Brussel ontdekt ze dat talent zelden volstaat om een markt te creëren: veel energie en ideeën om haar heen, maar weinig gesprekspartners en krappe budgetten. “We gingen op zoek naar werk in Vlaanderen, dat al veel verder ontwikkeld was dan de Franstalige markt. Ik moest Nederlands leren om te kunnen onderhandelen.” En hoe is het vandaag met je Nederlands? “Ja ja, goed”, ontwijkt de Parisienne door adoptie de vraag. “Ik moest België noodgedwongen achterlaten, waardoor ik ver van mijn vrienden en familie ben komen te zitten.”
Zelfredzaamheid zorgt voor flexibiliteit, maar kost veel. Als de middelen ontbreken, vervullen kunstenaars meerdere functies, dragen ze het risico en zetten ze hun vrije tijd om in onzichtbare financiering; wat we prijzen als veelzijdigheid, wijst soms op een ecosysteem dat talenten weghoudt van waar ze echt goed in zijn. Ze speelt, schrijft, produceert, herschrijft een scène en hoort dat het team de voorziene tijd overschrijdt: de financieel verantwoordelijke neemt het heft weer in handen precies op het moment dat ze eigenlijk een personage zou moeten zijn.
Het meest extreme voorbeeld hiervan heeft een naam: Jusqu’ici tout va bien, haar Netflix-serie uit 2023, acht afleveringen waarin ze alle rollen vervult, opgenomen midden in de pandemie en hervat enkele dagen na haar bevalling, met een dagbudget dat binnen de perken moest blijven. “Ik raad het niemand aan.”
“Als mensen nee tegen me zeggen, antwoord ik: dat geeft niet, dan betaal ik het zelf”
Ze produceert haar werk nu zelf en heeft een financieel adviseur, een uitvoerend producent en een productiedirecteur om zich heen verzameld, “zodat alles in orde is”. Deze aanpak werkt: “Omdat mensen zien dat ik me voor de volle 100% inzet, zeggen ze: oké, dan gaan we voor fifty-fifty.” Lukt dat? “Ik leer het.” Een sleutelzin, bijna een motto voor de inwoonster van Anderlecht. Wat haar werk als artieste haar oplevert, steekt ze weer in haar eigen structuren, in producties en in talenten, vaak nog voordat ze weet wat die zullen opleveren. De zelfredzaamheid van haar beginjaren is uitgegroeid tot een investeringsbeleid.
De fotoshoot wordt een oefening in het in beeld brengen van krullend haar, waar ze veel waarde aan heeft gehecht “om een ander beeld te laten zien in dit tijdschrift.” Ze past de hoek aan, schuift een haarlok opzij en controleert het resultaat op het scherm.
Ze wil in de audiovisuele wereld hetzelfde gevoel oproepen als bij het zien van producten voor krullend haar in de winkel: “Eindelijk hebben ze aan ons gedacht.” Haar hele jeugd lang is haar verteld dat steil haar er netter uitziet. In de serie begint de jonge vrouw, die ervan droomt JT-nieuwslezeres te worden, met steil blond haar, maar uiteindelijk presenteert ze het nieuws met bruin, krullend haar. Het haar groeit uit tot een secundair personage: het vertelt het verhaal van de overgang van camoufleren naar onthullen.
“Ik heb mijn eigen plek gecreëerd”
De serie vindt internationale weerklank, met name in Latijns-Amerika. Jusqu’au bout, haar Netflix-speelfilm uit 2026 die ze mede regisseert en waarin ze zelf speelt – een familiethriller rond een moeder wier kind aan leukemie lijdt – bevestigt haar vermogen om universele verhalen te dragen.
Diezelfde redenering ligt ten grondslag aan haar merken. Erebya, haar confectiemerk waarvan zij de creatieve leiding heeft, laat met de hand kimono’s vervaardigen die het midden houden tussen de Japanse haori en de abaya. Whollygood, het haarverzorgingsmerk dat ze momenteel ontwikkelt, reikt verder dan de schappen van de supermarkt: elke vrouw helpen om zichzelf te durven zijn. Ze heeft het ontbreken van labels omgezet in een concurrentievoordeel en is vervolgens begonnen met het vervaardigen van labels voor anderen.
Ze komt terug. De voorpremière van Jusqu’au bout organiseert ze in Brussel, nog vóór die in Parijs, en ze neemt de kosten daarvoor op zich, omdat het voor haar belangrijk was om hier te beginnen.
Le Nouvel Act, vervolgt ze. “Het is net zozeer een school voor het leven als een toneelschool. Vrouwen komen vertellen dat ze tijdens een sollicitatiegesprek in tranen uitbarstten na drieëntwintig jaar werkloosheid; we helpen hen om risico’s te nemen, om te begrijpen waar de grens van de intimiteit ligt. We hebben dossiers ingediend bij de overheidsinstanties om de impact van deze plek erkend te krijgen, ook voor het sociale weefsel. Vijf jaar na de oprichting wachten we nog steeds op antwoorden en steun.” Dit is de plek die ze op haar twintigste zocht, en het fungeert nu al als een kweekvijver: Houria en Anissa, twee hier opgeleide comédiennes, spelen in Jusqu’au bout. Opleiden, ontdekken, aan het werk zetten.
Als beschermvrouwe van CAP48, de solidariteitsactie van de RTBF ten behoeve van mensen met een beperking, vertelt ze over de woorden die pijn doen, te beginnen met ‘mongool’, een woord dat in 2026 nog steeds in haar aanwezigheid werd uitgesproken. “Mijn neefje heeft het syndroom van Down. Ik heb de blikken gezien, ik heb het verdriet van mijn zus gezien toen hij aan de kant gezet en beoordeeld werd.” Ze wil dat inclusie al op school begint, dat kinderen in aanraking komen met anders-zijn. “We gaan tijdens de gala-avond alles geven om zoveel mogelijk donaties binnen te halen”, zegt ze enthousiast.
En het omslagmoment, het moment waarop je niet meer hoeft te bewijzen? “Er is geen omslagmoment. Zo ver ben ik nog niet.” Ze geeft meteen toe: “Ik heb mijn eigen plekje gecreëerd.” Je zou willen zeggen: haar plekjes. Vervolgens somt ze de steden op waar ze nog moet optreden en de generaties die haar naam zullen ontdekken.
De vraag is onderweg van vorm veranderd. Ze is verschoven van het creëren van een eigen plek, bij gebrek aan een geschikte, naar het bouwen van ruimtes waar anderen hun plek zullen vinden en samen zullen groeien. Ze blijft de muren ervan optrekken.
