Van 1e tot 30 november 2026 zet de 7e editie van “Lisez-vous le belge ?” de Franstalige Belgische auteurs en uitgeverijen opnieuw in de schijnwerpers, zowel in Wallonië als in Brussel. Het is vooral een gelegenheid om achter de cover te kijken: de terugval van papier, de kwetsbaarheid van kleine uitgeverijen, nieuwe distributiekanalen, het toenemende gewicht van communities en de komst van artificiële intelligentie. De Franstalige Belgische boekenmarkt bruist nog steeds, maar de verhoudingen verschuiven.
De hele maand november zetten boekhandels, bibliotheken, scholen en cultuurhuizen de Franstalige Belgische literaire en redactionele creatie opnieuw op de voorgrond. De campagne “Lisez-vous le belge ?” keert van 1e tot 30 november 2026 terug voor een zevende editie, met de ambitie om Belgische boeken dichter bij hun lezers in Wallonië en Brussel te brengen.
De campagne vindt vooral plaats op een kantelmoment voor de sector. Om te begrijpen wat er achter de boekenrekken speelt, sprak Forbes Belgium met Geoffroy Wolters, coördinator van PILEn, de organisatie achter de campagne. Samen met François Annycke is hij ook hoofdredacteur van de studie La Tectonique du livre, die analyseert hoe lezen en de verspreiding en zichtbaarheid van werken vandaag evolueren.
Nog voor algoritmes of artificiële intelligentie ter sprake komen, wijst Geoffroy Wolters op een vrij eenvoudige vaststelling: de sector blijft dynamisch, maar slaat economisch een moeilijker hoofdstuk open.
Papier verliest terrein, digitaal wint pagina’s
De recentste cijfers van ADEB (Association des Éditeurs Belges) en PILEn geven een eerste indicatie van die spanning. In 2025 bedroeg de totale omzet van de Franstalige Belgische uitgeverssector €324,94 miljoen, een daling van 1,38% op jaarbasis. Bijna geruststellend in een sector waarin men voor veel erger had kunnen vrezen.
Achter die relatief beperkte terugval gaat echter een duidelijkere verschuiving tussen de verschillende dragers schuil. Papier kende in 2025 zijn sterkste jaarlijkse daling sinds 2016, met een terugval van 5,2%, terwijl digitaal met 10,6% groeide. Die stijging volstond om te voorkomen dat de markt volledig verzuurde. Geoffroy Wolters waarschuwt niettemin voor overhaaste conclusies: “Papier blijft centraal staan. Wat vooral verandert, zijn de omstandigheden waarin boeken circuleren, zichtbaar worden en hun lezers bereiken.”
Die evolutie loopt door het hele ecosysteem, maar raakt niet elk segment op dezelfde manier. De menswetenschappen zetten hun digitale transitie sterker voort, terwijl strips en jeugdboeken bijzonder sterk op export gericht blijven, met voor beide genres een aandeel van meer dan 85%.
De markt gaat dus niet over de hele lijn achteruit. Sommige sectoren compenseren met digitaal, andere met internationale verkoop, maar allemaal krijgen ze te maken met verhoudingen die sterker verschuiven dan vroeger.
Kleine uitgeverijen onder grote druk
Vooral op het niveau van de uitgeverijen zelf wordt die kwetsbaarheid duidelijk. Het Franstalige Belgische uitgeverslandschap bestaat grotendeels uit kleine structuren, en zij hebben in 2025 de zwaarste prijs betaald. De helft van de uitgevers in de Fédération Wallonie-Bruxelles rapporteert een omzet tussen €30.000 en €2 miljoen. Voor hen was het een bijzonder zwaar jaar: gemiddeld verloren ze meer dan 10% van hun omzet.
Achter het uitgesproken culturele imago van het vak schuilt immers een zakelijke realiteit: een boek financieren vóór de publicatie, de productiekosten dragen, net als de kosten voor distributie en communicatie, en vervolgens afwachten of de titel daadwerkelijk zijn publiek vindt. Geoffroy Wolters vat het zo samen: “De uitdaging bestaat er niet langer alleen in om te publiceren. Je moet er ook voor zorgen dat het boek een plaats krijgt in een omgeving met een buitengewoon groot aanbod.”
Die voorzichtigheid is zelfs zichtbaar in de redactionele keuzes. Het totale aantal gepubliceerde papieren titels, herdrukken inbegrepen, daalde van 11.498 in 2020 naar 8.047 in 2025. Daarbij gaat meer aandacht naar nieuwe uitgaven dan naar de verdere opvolging van oudere werken. Er wordt minder gepubliceerd en de afwegingen zijn duidelijk strenger geworden. In die omstandigheden wordt zichtbaarheid de echte inzet en draait de centrale vraag minder om productie dan om de ontmoeting tussen boeken en hun publiek.
Het traject van een boek verloopt niet langer lineair
De vraag hoe boeken en hun publiek elkaar vinden, sluit aan bij een andere, diepgaandere verandering: de weg die een boek aflegt. Lange tijd leek die vrij duidelijk afgebakend, van creatie en uitgave tot distributie, boekhandel en lezer. Dat traject bestaat nog steeds, maar is niet langer de enige mogelijke route.
“Vandaag zijn er steeds meer routes”, legt Geoffroy Wolters uit. Sociale media, verkoop- en leesplatformen, newsletters, audioboeken, zelfpublicatie en digitale communities vullen de traditionele kanalen nu aan. In Frankrijk, waar het wettelijk depot een nauwkeurige meting van het fenomeen mogelijk maakt, vertegenwoordigt zelfpublicatie inmiddels ongeveer 25% van de gepubliceerde boeken, tegenover 12% in 2012. Genoeg om iedereen die ervan droomde zonder uitgever te werken op ideeën te brengen, ten goede en soms ten kwade.
Die toename verandert niet alleen de manier waarop een boek de lezer bereikt, maar begint ook het verdienmodel te wijzigen. Via platformen voor zelfpublicatie kunnen sommige auteurs hun teksten rechtstreeks publiceren, terwijl anderen klassieke uitgaven combineren met digitale versies, audio en een newsletter. Op sommige leesplatformen kan de vergoeding zelfs afhangen van het deel van een werk dat daadwerkelijk wordt gelezen.
Geoffroy Wolters wil de oude en de nieuwe wereld evenwel niet tegenover elkaar plaatsen: “Uitgeverijen, boekhandels, bibliotheken en bemiddelingsplekken blijven een essentiële rol spelen.” Wat wel verandert, verduidelijkt hij, is dat ze voortaan naast nieuwe tussenpersonen opereren die eveneens invloed kunnen uitoefenen op de verspreiding en zichtbaarheid van werken.
BookTok en communities: wanneer de lezer aanbevelingen stuurt
Onder die nieuwe tussenpersonen neemt de lezer zelf een steeds belangrijkere plaats in en groeit die uit tot een volwaardige aanbeveler. Onlinerecensies, ranglijsten, BookTok en lezerscommunities kunnen de opmars van een titel vandaag razendsnel versnellen. Sommige uitgeverijen volgen die kanalen dan ook nauwgezet om auteurs te vinden die al een community hebben opgebouwd.
AI voegt een nieuwe laag toe
Bij dat voortdurende werk rond zichtbaarheid komt nu ook artificiële intelligentie, die al wordt ingezet voor onderzoek, vertaling, de structurering van content en bepaalde redactionele processen. PILEn heeft bovendien een charter voor verantwoord gebruik binnen de schrijf- en boekensector aangenomen. De studie La Tectonique du livre vermeldt zelf dat voor bepaalde onderzoeks-, structurerings-, samenvattings- en vertaaltaken AI-tools zijn gebruikt.
AI werkt echter ook op een minder zichtbare manier, met name in aanbevelingssystemen. “Algoritmes en aanbevelingssystemen sturen nu al de zichtbaarheid en verspreiding van werken”, legt Geoffroy Wolters uit. Artificiële intelligentie versterkt die mechanismen door surf-, aankoop- en leesgegevens te analyseren om suggesties verder te personaliseren. Dat gebeurt tegen de achtergrond van een markt waar de aandacht zich nu al op een beperkt aantal titels concentreert. In 2025 nam Freida McFadden in haar eentje vijf plaatsen in de top 10 van de verkoop in Franstalig België in. Het bewijs dat ook op de boekenmarkt enkele covers soms het hele rek aan het zicht onttrekken.
” `
