Vier ontdekkingsreizigers, onder wie de Belg Gilles Denis, hebben onlangs Groenland van zuid naar noord doorkruist op kite-ski’s. Tijdens hun tocht legden ze 1.783 kilometer volledig op eigen kracht af, bij gevoelstemperaturen tot bijna -58 °C. Onderweg verzamelden ze wetenschappelijke gegevens in gebieden van de Groenlandse ijskap die nooit eerder werden gedocumenteerd. De SILA-expeditie, een initiatief van IMAQA Expeditions, kwam op 18 mei 2026 ten einde in Qaanaaq.
Gilles Denis treedt in de voetsporen van Belgische ontdekkingsreizigers als Adrien de Gerlache, Alain Hubert en Dixie Dansercoer. Hij blikt terug op een uitzonderlijk menselijk en wetenschappelijk avontuur. Als ervaren Groenlandreiziger en initiatiefnemer vertelt Denis over de extreme omstandigheden waarmee het team werd geconfronteerd. Daarnaast deelt hij de opvallende klimaatverschijnselen die ze onderweg vaststelden. Zo kregen de expeditieleden in april, op 2.100 meter hoogte op de ijskap, te maken met regen. Een opmerkelijke waarneming die volgens het team opnieuw illustreert hoe de omstandigheden op de Groenlandse ijskap veranderen.
Forbes.be – Heeft het voorbeeld van Alain Hubert en Dixie Dansercoer jullie geïnspireerd om aan deze expeditie deel te nemen?
Gilles Denis – Voor mij waren zij al in mijn jeugd een bron van inspiratie. Ik herinner me nog hoe mijn vader terugkwam van een lezing van Alain Hubert met zijn boek Chaos sur la banquise, over hun poging om het Noordpoolgebied via de Noordpool over te steken. Toen ik door dat boek bladerde, raakte ik gefascineerd door die ijskoude en vijandige wereld, even chaotisch als prachtig, met haar bijzondere kleuren en unieke sfeer.
Later raakte ik ook geïnteresseerd in het Prinses Elisabeth Antarctica-station, dat door Alain Hubert werd bedacht. Het is een project waar België trots op mag zijn en waar volgens mij nog te weinig over wordt gesproken. Internationaal geldt het station als voorbeeld, omdat het volledig op hernieuwbare energie draait. Daarnaast beschikt het over een bijzonder efficiënt waterrecyclingsysteem. Op een beschermd continent, gewijd aan wetenschap en internationale samenwerking, is dit een prachtig Belgisch project. We zouden het dan ook veel meer in de kijker mogen zetten.
Forbes.be – Heeft het feit dat zij kites gebruikten om Antarctica in minder dan honderd dagen over te steken jullie geïnspireerd om voor dezelfde manier van voortbewegen te kiezen?
Gilles Denis – Eigenlijk realiseerde ik me pas onlangs dat Alain Hubert destijds ook een kite had gebruikt. Voor ons was het in ieder geval de enige manier van voortbewegen: we hadden ski’s aan onze voeten en lieten ons door onze kites voorttrekken.
Forbes.be – Hebben jullie veel dieren gezien tijdens jullie expeditie?
Gilles Denis – Groenland is het grootste eiland ter wereld, ongeveer vier keer zo groot als Frankrijk. Zo’n 80% van het oppervlak is bedekt door een gigantische gletsjer, die zo uitgestrekt is dat we spreken van een ijskap. In het midden is die bijna drie kilometer dik. Op en in die ijskap is nauwelijks leven te vinden. In de sneeuw ontwikkelen zich alleen microscopische algen en eencellige organismen.
Tijdens onze tocht zagen we slechts één kleine mees, die zich tot op 1.200 meter hoogte en zo’n 30 kilometer ver op de ijskap had gewaagd. Ze leek wat verdwaald, cirkelde een tijdje om ons heen en zocht achter onze tenten beschutting tegen de wind. Daarna vloog ze weer verder en verdween ze uit het zicht.
Forbes.be – Is het blauwe ijs dat jullie bestudeerden een teken van klimaatverandering?
Gilles Denis – De Groenlandse ijskap is een gletsjer die door de opeenhoping van sneeuw is ontstaan. Elk jaar komt er een nieuwe laag sneeuw bij. Naarmate die sneeuw zich gedurende meerdere jaren opstapelt, wordt ze steeds verder samengedrukt en uiteindelijk omgevormd tot ijs. Hoe dieper je in de ijskap gaat, hoe ouder de ijslagen worden.
Wat ons vooral verraste, was dat er tijdens de eerste week van onze tocht, tot op een hoogte van 1.200 meter, helemaal geen sneeuw lag. We waren nochtans pas halverwege april, aan het einde van de winter en het prille begin van de lente. In dezelfde periode lagen de temperaturen daar vroeger rond -25 °C. Dit jaar steeg de temperatuur echter tot 6 °C en kregen we zelfs regen op de ijskap.
Daardoor was de beperkte hoeveelheid sneeuw die zich tijdens de winter had opgehoopt al volledig gesmolten, terwijl de lente nog maar net begonnen was. We namen dat fenomeen waar tot zo’n 30 à 50 kilometer landinwaarts op de ijskap, een omgeving die normaal bijzonder koud en vijandig is.
Het was dan ook opmerkelijk om daar dat blauwe, blootliggende ijs te zien: ouder gletsjerijs dat normaal onder een laag verse sneeuw verborgen ligt, maar nu zichtbaar was omdat de sneeuw erboven al was weggesmolten.
Forbes.be – Hebben jullie naast het ongebruikelijke blauwe ijs en de regen nog andere verontrustende verschijnselen waargenomen die op de opwarming wijzen?
Gilles Denis – We hebben vooral een grote instabiliteit in de weersomstandigheden ervaren. De eerste dagen was het uitzonderlijk warm. In amper twee dagen tijd gingen we vervolgens van +5 °C naar -35 °C en kwamen we in een zware sneeuwstorm terecht. Daarna volgden tien dagen van extreme koude, met gevoelstemperaturen tot bijna -60 °C. Tijdens de laatste tien dagen stegen de temperaturen opnieuw tot ongeveer -10 à -15 °C.
Die sterke schommelingen waren opvallend. Wat we in het Noordpoolgebied hebben meegemaakt, sluit aan bij een bredere evolutie die wetenschappers wereldwijd documenteren: klimaatverandering leidt niet alleen tot hogere gemiddelde temperaturen, maar kan ook gepaard gaan met veranderingen in de frequentie en intensiteit van bepaalde extreme weersomstandigheden.
Forbes.be – Wanneer je je over de ijskap verplaatst, heb je dan soms het gevoel dat je op de maan of op Mars bent?
Gilles Denis – Daar heb ik het inderdaad met een van mijn expeditiepartners over gehad. Het is wellicht een van de meest toegankelijke plekken op aarde om het gevoel te krijgen dat je je op een andere planeet bevindt. Je bent honderden kilometers verwijderd van andere mensen en van elke vorm van menselijke infrastructuur. Kortom, het voelt als een andere wereld.
Forbes.be – U doorkruist Groenland regelmatig. Hoe kijkt u naar de Amerikaanse ambities rond het eiland?
Gilles Denis – In een ideale wereld zou Groenland volgens mij onafhankelijk moeten zijn. Maar ik denk dat het daar vandaag nog niet klaar voor is. Het is een enorm gebied dat bijzonder moeilijk te beheren is. Er zijn bijvoorbeeld geen wegen die de verschillende bevolkingskernen met elkaar verbinden. De infrastructuur die nodig is om zo’n uitgestrekt gebied zelfstandig te beheren, brengt enorme kosten met zich mee, en vandaag beschikt Groenland niet over alle middelen om daarin te voorzien.
De Denen hebben in het verleden fouten gemaakt en hun aanwezigheid wordt niet altijd positief bekeken. Maar over het algemeen heb ik de indruk dat Denemarken vandaag probeert om op een redelijke en respectvolle manier met Groenland om te gaan.
Forbes.be – En zonder het gebied uit te buiten?
Gilles Denis – Precies. Denemarken geeft Groenland bovendien een grote mate van autonomie, aangezien het eiland grotendeels zelfbestuur heeft. Tegelijkertijd blijft Groenland sterk afhankelijk van Deense subsidies en ondersteuning. Zonder die hulp zou het vandaag moeilijk zijn om volledig zelfstandig te functioneren.
De huidige situatie is misschien niet ideaal, maar lijkt mij op dit moment noodzakelijk. Een Amerikaanse overname zie ik daarentegen zeer negatief. Hun internationale beleid is duidelijk gericht op de eigen belangen, die vaak zwaarder wegen dan ecologische overwegingen. Als Groenland onder Amerikaanse controle zou komen, vrees ik dan ook voor ernstige gevolgen voor zowel het milieu als de lokale bevolking. Bovendien zie ik niet welke legitimiteit de Verenigde Staten zouden hebben om aanspraak te maken op het gebied.
Forbes.be – Wat betekent IMAQA?
Gilles Denis – IMAQA is een woord uit het Groenlands dat letterlijk ‘misschien’ betekent, maar voor de lokale bevolking heeft het een diepere betekenis. Het verwijst naar een houding waarbij je je overgeeft aan de natuur en aanvaardt dat je niet alles onder controle hebt. Je zou het enigszins kunnen omschrijven als de lokale variant van inshallah: wat komt, dat komt.
